۲۴ نوامبر ۲۰۲۵- یک کارآزمایی بالینی به رهبری مؤسسه Garvan نشان داده است که استفاده از یک داروی رایج و ارزان دیابت نوع ۲ می تواند نیاز به انسولین را در دیابت نوع ۱ کاهش دهد و راه های جدیدی برای مدیریت بهتر این بیماری بگشاید.
سال هاست که پزشکان متفورمین داروی قدیمی اما رایج دیابت نوع ۲ را برای درمان مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۱ تجویز می کنند. این کار بیشتر بر اساس شواهد تجربی بوده است. اکنون یک کارآزمایی بالینی به رهبری مؤسسه تحقیقات پزشکی Garvan نشان داده است که متفورمین در دیابت نوع ۱ مقاومت به انسولین را برطرف نمی کند، بلکه مقدار انسولین مورد نیاز برای حفظ قند خون در محدوده مطلوب را کاهش می دهد.
این یافته های شگفت انگیز که در مجله یNature Communications منتشر شده اند، می توانند روش مدیریت دیابت نوع ۱ توسط پزشکان را بهبود بخشند و بار سنگینی را که افراد مبتلا هنگام استفاده از انسولین به تنهایی تحمل می کنند، کاهش دهند.
آیا می توان مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۱ را برطرف کرد؟
دیابت نوع 1، یک بیماری خودایمنی است که طی آن سیستم ایمنی به اشتباه سلول های تولید کننده انسولین در پانکراس را هدف قرار می دهد. در نتیجه، افراد مبتلا باید تا پایان عمر انسولین تزریق کنند تا سطح قند خونشان تنظیم شود. مدیریت قند خون با انسولین آسان نیست؛ برآورد می شود افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ روزانه حدود ۱۸۰ تصمیم اضافی مرتبط با مدیریت بیماری خود بگیرند.
در برخی افراد، استفاده ی طولانی مدت از انسولین می تواند به مقاومت به انسولین منجر شود؛ یعنی سلول های بدن دیگر به خوبی به دارو پاسخ نمی دهند. این وضعیت باعث می شود افراد به مقادیر بیشتری انسولین برای کنترل قند خون نیاز داشته باشند.
دکتر جنیفر اسنیت، متخصص غدد و یکی از رهبران این مطالعه، گفت: « مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۱ به طور فزاینده ای مشکل ساز است. این موضوع نه تنها تنظیم قند خون را دشوار می کند، بلکه یک عامل خطر کمتر شناخته شده برای بیماری قلبی است که از مهم ترین علل عوارض و مرگ در مبتلایان به دیابت نوع ۱محسوب می شود».
برای بررسی این موضوع، محققانبه سرپرستی دکتر اسنیت و پروفسور جری گرینفیلد نخستین کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده به نام INTIMET[1] را بر روی بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 1 انجام دادند تا ببینند که آیا متفورمین – داروی خوراکی ارزان که معمولاً برای مقابله با مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۲ استفاده می شود – می تواند همین اثر را در دیابت نوع ۱ داشته باشد یا خیر.
پروفسور گرینفیلد توضیح داد: «ما ۴۰ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۱ طولانی مدت را به طور تصادفی انتخاب کردیم تا به مدت شش ماه یا متفورمین یا دارونما مصرف کنند. سپس با استفاده از یک روش پژوهشی پیشرفته به نام clamp study بررسی کردیم که مقاومت به انسولین در بخش های مختلف بدن آنها چگونه تغییر می کند».
یافته ای غافلگیر کننده که فرضیه ها درباره متفورمین را به چالش کشید
به طور غیرمنتظره، محققان دریافتند که مصرف متفورمین باعث بهبود مقاومت به انسولین یا تغییر سطح قند خون نمی شود. این نشان می دهد که برخلاف دیابت نوع ۲، متفورمین در دیابت نوع ۱ برای مقابله با مقاومت به انسولین عمل نمی کند. با این حال، متفورمین مقدار انسولین مورد نیاز برای تثبیت قند خون را کاهش داد.
دکتر اسنیت گفت: «اگرچه تغییراتی در مقاومت به انسولین مشاهده نکردیم، اما نشان دادیم که افراد مصرف کننده متفورمین حدود ۱۲ درصد کمتر از کسانی که دارونما دریافت کردند، انسولین استفاده کردند. این نتیجه مهمی است. انسولین درمانی روشی قدیمی است که اگرچه نجات بخش است، اما بار روانی و جسمی زیادی دارد.این یعنی کاهش مقدار انسولین مصرفی برای بسیاری از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ یک اولویت است. ما نشان دادیم که یک داروی بسیار ارزان و در دسترس می تواند این هدف را محقق کند و این بسیار هیجان انگیز است»
نقش میکروب های روده
اکنون تیم تحقیقاتی در حال بررسی این موضوع است که متفورمین چگونه می تواند نیاز به انسولین را در مبتلایان به دیابت نوع ۱کاهش دهد.
پروفسور گرینفیلد توضیح داد: «متفورمین در اشکال مختلف حدود ۱۰۰سال است که وجود دارد، اما سازوکار دقیق آن همچنان ناشناخته است. انتظار داشتیم کاهش نیاز به انسولین ناشی از متفورمین به دلیل حساس تر شدن بدن به انسولین باشد، اما مطالعه ی ما نشان داد که چنین نیست. اولویت ما اکنون کشف چگونگی اثرگذاری متفورمین است».
دکتر اسنیت اضافه کرد: «شواهد فزاینده ای وجود دارد که نشان می دهد متفورمین ممکن است بر روده اثر بگذارد. به همین دلیل ما در حال بررسی تغییرات فلور روده یا همان میکروبیوم در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ هستیم. این موضوع تاکنون در دیابت نوع ۱ مطالعه نشده است. امیدواریم این بررسی سرنخ هایی درباره سازوکار متفورمین ارائه دهد تا بتوان از آن به طور گسترده تر در مدیریت دیابت نوع ۱استفاده کرد».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-11-cheap-century-drug-life-diabetes.html