۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ – تقریباً هر روز شاهد تیترهایی درباره غذاهای «فوقفرآوریشده» هستیم؛ غذاهایی که با وجود فقدان یک تعریف جهانی پذیرفتهشده، با عوارض جانبی جدی برای سلامت مرتبط دانسته میشوند. این محصولات موضوع بسیاری از مقررات پیشنهادی هستند، اما اجتناب از آنها برای مصرفکنندگان دشوار است، چرا که بهطور گسترده در دسترس بوده و اغلب ارزانتر و راحتتر از جایگزینهای سالمتر هستند.
دکتر کریستینا پیترسن، دانشیار علوم تغذیه در دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، که متخصص در زمینه چگونگی تأثیر غذاها، مواد مغذی و الگوهای غذایی بر افزایش یا کاهش خطر بیماریهای قلبی و دیابت است، در این پرسشوپاسخ، شرکت کرده و به بررسی چیستی غذاهای فوقفرآوریشده، نحوه شناسایی آنها، اقدامات دولت و صنایع غذایی، و راهکارهایی برای کاهش مصرف این محصولات میپردازد.
پرسش: غذاهای فوقفرآوریشده چه هستند؟
پیترسن:غذاهای فوقفرآوریشده بهطور کلی به محصولاتی اطلاق میشوند که شامل فرمولاسیونهای صنعتیِ رنگها، مواد نگهدارنده و افزودنیهایی هستند که معمولاً در آشپزی خانگی یافت نمیشوند. نمونههایی از این دست شامل آبنباتها، بیسکویتها، چیپس، گوشتهای فرآوریشده و سایر خوراکیهایی است که دارای افزودنیهایی برای بهبود طعم، بافت و مزه هستند.
ما باید بین غذاهای فوقفرآوریشده و غذاهایی که برای دلایل ایمنی (مانند سبزیجات کنسروی که فقط نمک به آنها اضافه شده) یا برای افزایش ماندگاری (مانند شیر پاستوریزه) فرآوری شدهاند، تفاوت قائل شویم.
پرسش: چرا نگرانیها درباره غذاهای فوقفرآوریشده افزایش یافته است؟
پیترسن:شواهدی وجود دارد که نشان میدهد افرادی که مقدار بیشتری از این غذاها را مصرف میکنند، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به طیف گستردهای از مشکلات سلامتی از جمله چاقی، بیماریهای قلبی، دیابت نوع ۲ و برخی سرطانها قرار دارند. پژوهشگران همچنین کارآزماییهای بالینی انجام دادهاند که نشان میدهد افرادی که رژیم غذایی سرشار از این غذاها دارند، تمایل به پرخوری و افزایش وزن ناخواسته دارند.
پرسش: آیا راه سادهای برای تشخیص غذاهای فوقفرآوریشده وجود دارد؟
پیترسن:با بررسی «برچسب ارزش غذایی[1]» شروع کنید. اکثر این غذاها سرشار از قند افزوده، چربی اشباع و سدیم هستند. اگر محصولی دارای مقادیر بالایی از این مواد است، انتخاب محصولی دیگر با مقادیر کمتر، گزینهای سالمتر محسوب میشود. برخی معتقدند با گشتن به دنبال کلمات طولانی و پیچیده در لیست مواد تشکیلدهنده میتوان این غذاها را شناخت؛ این روش میتواند گمراهکننده باشد، زیرا گاهی از نامهای علمی استفاده میشود که ممکن است طولانی و ترسناک به نظر برسند، حتی اگر آن ماده بیخطر باشد. بهتر است به برچسب ارزش غذایی تکیه کنید و تنها به لیست مواد تشکیلدهنده اکتفا نکنید.
پرسش: غذاهای فوقفرآوریشده جدید نیستند. چرا اکنون در اخبار به آنها بیشتر توجه میشود؟
پیترسن:تخمین زده میشود که در ایالات متحده، کودکان بیش از ۶۰ درصد از انرژی روزانه خود را از این غذاها دریافت میکنند. این رقم در بزرگسالان کمی بیش از ۵۰ درصد است. بنابراین، تلاقی عواملی همچون مصرف بالا، شیوع گسترده بیماریهای مزمن مرتبط با رژیم غذایی، و شواهد پژوهشی جدید درباره اثرات احتمالی این غذاها، باعث توجه ویژه و درخواستها برای محدود یا حذف این محصولات توسط دولت و صنایع غذایی شده است.
پرسش: چه مقرراتی در حال پیشنهاد یا اجرا هستند؟
پیترسن:در حال حاضر دولت فدرال در تلاش برای تدوین یک تعریف دقیق از این غذاهاست، چرا که گروههای مختلف تعاریف متفاوتی دارند و تعیین اینکه آیا برخی اقلام فوقفرآوریشده هستند یا خیر، دشوار است. علاوه بر این، برخی ایالتها در حال کار روی مقرراتی هستند تا بهویژه مصرف این مواد را در وعدههای غذایی مدارس محدود کنند. در پاسخ به این اقدامات، برخی شرکتهای غذایی در حال بازنویسی و تغییر فرمولاسیون محصولات خود برای حذف افزودنیهای مضر هستند تا بتوانند محصولات خود را در همه مناطق توزیع کنند و با محدودترین مقررات ایالتی نیز منطبق باشند. به همین دلیل است که شاهد افزایش محصولاتی با برچسب «بدون رنگ مصنوعی» هستیم.
پرسش: آیا این غذاها بر انتخابات پیشِرو تأثیرگذارند؟
پیترسن:توجه عمومی به تغذیه اخیراً افزایش یافته است، تا حدی به این دلیل که دولت فدرال توجه بیشتری به آن نشان میدهد. اگرچه نمیدانم آیا رأی مردم مستقیماً تحت تأثیر نگرانی از این غذاهاست یا خیر، اما میدانیم که «هزینه مواد غذایی» بر رأیدهندگان تأثیرگذار است و این موضوعی است که مردم هنگام حضور در پای صندوقهای رأی به آن فکر میکنند. همچنین، هزینه مواد غذایی تعیینکننده آن چیزی است که مردم میخرند و میخورند، زیرا بودجه همه ما برای خرید غذا محدود است.
پرسش: چه توصیهای برای افراد عادی دارید؟
پیترسن:یک رژیم غذایی سالم معمولاً سرشار از سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات و آجیل است و غذاهای دارای قند، چربی اشباع و سدیم بالا را محدود (و نه لزوماً حذف کامل) میکند. اکثر غذاهای فوقفرآوریشده (مانند بیسکویت، آبنبات، نوشیدنیهای قندی، پیتزا و گوشتهای فرآوریشده) غذاهای ناسالم محسوب میشوند و باید بهندرت و بهعنوان تفنن مصرف شوند.
متأسفانه موانع زیادی برای داشتن رژیم غذایی سالم وجود دارد؛ حدود ۷۰ درصد محصولات موجود در بازار فوقفرآوری شده هستند و اغلب ارزانتر و راحتتر هستند. کاهش مصرف این مواد نیازمند تلاش است، اما میتوان بهبودهای کوچک و تدریجی ایجاد کرد. اگر دسترسی به میوه و سبزیجات تازه ندارید، انتخاب محصولات کنسروی یا منجمد، حتی اگر حاوی افزودنی باشند، انتخاب بهتری نسبت به مصرف نکردن آنهاست. داشتن رژیمی که اندکی سالمتر باشد، بهتر از هیچ است؛ با تغییرات کوچک شروع کنید و آنها را جایگزین گزینههای ناسالم نمایید.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-09-qa-ultra-foods.html