کشف یک بیومارکر بزاقی که با ظهور چاقی در کودکان ارتباط دارد

7مارس 2020- یک نشانگر مولکولی در بزاق با بروز چاقی در گروهی از کودکان اسپانیایی در سن پیش دبستانی، ارتباط دارد.

این کشف جالب، که در ژورنال BMC Medical Genetics گزارش شده است، از تلاش های مستمر برای شناسایی نشانگرهای زیستی مرتبط با ظهور چاقی در دوره ی کودکی قبل از اینکه شاخص توده بدنی (BMI) به مرز چاقی برسد، پشتیبانی می کند.

دکتر بارکین، از مرکز تحقیقات چاقی کودکان از بیمارستان کودکان Monroe Carell Jr در واندربیلت گفت: دانستن عواملی که کودکان را در معرض خطر بیشتری برای چاقی قرار می دهد، مهم است و مسیر را برای پیشگیری بهتر و مداخله ی زودهنگام هموار می کند.

بارکین خاطرنشان کرد: شیوع چاقی در دوره ی کودکی بطور نگران کننده ای، و بطور نامتناسبی در افرادی با تبار اسپانیایی در حال افزایش است. چاقی کودکان با شروع عوارض جانبی بعدی از جمله دیابت نوع 2 ، فشار خون بالا و سرطان همراه است.

بارکین گفت: در حال حاضر، ما فقط نشانگرهای خامی را برای پیش بینی ظهور چاقی در اختیار داریم؛ و غالبا منتظر می مانیم تا BMI به عدد مشخصی برای مداخله برسد. ما به دنبال نشانگرهایی هستیم كه به ما اجازه دهد خیلی زودتر از رسیدن به مرز چاقی وارد عمل شویم و اقدامات لازم را انجام دهیم.

بارکین و همکارانش نمونه‌های بزاق را در ابتدای تحقیق از کودکانی که در مطالعه ی GROW[1]، ثبت نام کرده بودند، جمع آوری کردند. در کل 610 کودک پیش دبستانی و جفت والدین آنها، که 90 درصد آنها اسپانیایی بودند، طی یک دوره ی سه ساله، مداخلات رفتاری را بطور مکرر دریافت کردند. در هنگام ثبت نام، این کودکان در معرض خطر چاقی بودند اما هنوز چاق نبودند.

بارکین گفت: اگرچه بسیاری از کودکان گروه مداخله ما در مقایسه با گروه کنترل، تغذیه خود را بهبود بخشیدند، همچنین فعالیت بدنی را مطابق با دستورالعمل ها انجام و ادامه دادند و خواب کافی داشتند، اما 30٪ از آنها باز هم به سمت چاقی پیش رفتند. این امر مشخص نمود که ما چگونه درباره تعامل رفتار و ژنتیک فکر می کنیم و چگونه این می تواند به نابرابریهای بهداشتی منجر گردد.

محققان بزاق را به عنوان بافتی که به راحتی در دسترس و بطور غیر تهاجمی قابل تهیه است، از کودکان جمع آوری کرده و امیدوار بودند که عوامل ژنتیکی و اپی ژنتیکی که ممکن است کودک را در معرض چاقی قرار دهد، در آن بیابند.

در مطالعه ی قبلی، آنها نمونه های بزاقی را از زیر مجموعه ای از کودکان ثبت نام شده، برای متیلاسیون ژن های مرتبط با چاقی مورد بررسی قرار دادند. متیلاسیون یک علامت اپی ژنتیکی بر روی DNA است که بیان ژن را تنظیم می کند. آنها دریافتند که متیلاسیون در 17 سایت DNA در بزاق کودکان در ابتدای تحقیق وجود دارد که با شاخص توده ی بدنی و اندازه ی دور کمر مادر مرتبط است، این موضوع نشان می دهد که خطر چاقی ممکن است از مادر به کودک منتقل شود.

در حال حاضر، محققان ارتباط بین متیلاسیون بزاق ابتدای تحقیق کودکان و تغییرات عینی در BMI کودک را پس از سه سال، بررسی کردند.

بارکین گفت: در ابتدا، این کودکان چاق نبودند، اما براساس BMI مادرشان، DNA آنها در 17 مکان متفاوت دچار متیلاسیون شده بود. پس از سه سال، ما شاهد چاق شدن برخی از این کودکان هستیم. بر همین اساس ما این سوال را از خودمان پرسیدیم که " آیا می توانیم چاق شدن کودکان را بر اساس تفاوت در متیلاسیون، حتی پس از تنظیم براینمایه ی توده ی بدنی مادر و ارزیابی سایر عوامل رفتاری پیش بینی کنیم؟"

پاسخ به نظر مثبت است. محققان دریافتند که متیلاسیون ژنی به نام NRF1 که در التهاب بافت چربی نقش دارد، با چاقی دوران کودکی همراه است. احتمال چاق شدن کودکی که در ابتدای تحقیق متیلاسیونNRF1 ، برای او تایید شده بود، سه سال بعد، پس از کنترل نتایج براینمایه ی توده ی بدنیمادر و سایر عوامل، سه برابر بیشتر بود.

بارکین گفت: باید این مطالعه را بر روی تعداد بیشتری از کودکان تکرار کنیم، اما حتی با تعداد کم شرکت کنندگان در این مطالعه، و با استفاده از اپی ژنتیک بزاق، ما یک سیگنال واقعاً مهم پیدا کردیم.

این مطالعه نشان دهنده کاربرد ابزار استفاده از بزاق برای مطالعات اپی ژنتیکی است و حداقل به یک ژن NRF1 اشاره می کند که باید به دلیل نقش آن در ظهور چاقی، بطور گسترده تر مورد مطالعه قرار گیرد.

بارکین گفت: اکثر مطالعات به دنبال عوامل پیش بینی کننده در کودکانی هستند که از قبل چاق بوده اند. مطالعه ما نشان می دهد كه قبل از ظهور فنوتیپ چاقی، تغییراتی در فیزیولوژی – مسیر منجر به چاقی - ایجاد می شود. اگر بتوانیم امضای اپی ژنتیك پیش بینی كننده را تعریف و پیدا کنیم، می توانیم مداخلات را زودتر آغاز كنیم و نابرابری های بهداشتی را در بیماری هایی مانند چاقی كاهش دهیم.

منبع:

BMC Medical Genetics. doi.org/10.1186/s12881-020-0968-7.

https://www.news-medical.net/news/20200307/Biomarker-in-saliva-linked-to-emergence-of-childhood-obesity.aspx