12 ژوئن 2023 - دو مطالعه ی منتشر شده در ژورنال Diabetologia نشان می دهد که وزن کمتر هنگام تولد یک عامل خطر مستقل برای دیابت نوع 2 است و با تظاهرات متمایزی در زمان تشخیص از جمله سن کمتر، شیوع کمتر اضافه وزن یا چاقی، و افراد کمتر مبتلا به دیابت نوع 2 در خانواده، مرتبط است. همچنین بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 با وزن کمتر هنگام تولد نیز نسبت به افرادی با وزن طبیعی در هنگام تولد، به تعداد بیشتری از بیماری های همراه از جمله فشار خون بالا در زمان تشخیص مبتلا بودند و از داروهای دیابت بیشتری استفاده می کردند.

در اولین مطالعه که توسط دکتر  Wibaekو دکتر Vaag، از مرکز دیابت استنو در کپنهاگ در دانمارک، و محققان دانشگاه لوند در مالموی سوئد انجام شد، از بزرگسالان 30 تا 60 ساله بدون دیابت که در سال‌های 1999-2001 در گروه Inter99 دانمارکی (معاینه پایه) بودند و اطلاعات وزن هنگام تولد آنها از سوابق اولیه ی تولد آنها از سال 1939 تا 1971 در دسترس بود، ثبت‌ نام شد. محققان سوابق تولد این افراد را با داده های فردی در مورد سن در هنگام تشخیص دیابت مرتبط کردند.

میزان بروز دیابت نوع 2 بر اساس سن، جنس و وزن هنگام تولد با استفاده از مدل‌سازی آماری، تنظیم وضعیت نارس بودن در بدو تولد، ترتیب تولد (موقعیت در ترتیب تولد در میان خواهر و برادر)، امتیاز خطر ژنتیکی برای وزن هنگام تولد و دیابت نوع 2، تاریخچه دیابت مادر و پدر، وضعیت اجتماعی-اقتصادی و شاخص توده بدنی بزرگسالان  (BMI)برآورد شد.

نویسندگان از میان 4590 شرکت ‌کننده، 492 مورد بروز دیابت نوع 2 را در طول متوسط 19 سال(دو دهه) پیگیری شناسایی کردند. میزان بروز دیابت نوع 2 با افزایش سن افزایش داشت، در شرکت‌کنندگان مرد بیشتر بود، و به صورت خطی با افزایش وزن هنگام تولد کاهش می ‌یافت، به طوری که با هر کیلوگرم وزن اضافی هنگام تولد، شاهد یک کاهش 40 درصدی خطر ابتلا به دیابت نوع 2  تا بالاترین وزن هنگام تولد بودیم. به طور قابل توجهی، شیب افزایش نرخ مطلق بروز دیابت نوع 2 در طول سن، در افراد متولد شده با وزن کمتر در مقایسه با وزن بیشتر در هنگام تولد، تندتر بود.

این یافته‌ها نشان می‌دهد که تأثیر وزن هنگام تولد بر خطر دیابت نوع 2 متمایز و مستقل از استعداد ژنتیکی به دیابت نوع 2 و چاقی در دوره ی بزرگسالی است و وزن کم هنگام تولد به‌عنوان نماینده ی محیط نامطلوب در دوره ی جنینی از اهمیت اتیولوژیکی مشابه با ژنوتیپ، برخوردار است.

مطالعه دوم نیز توسط دکتر واگ و دکتر الکساندر ال. هانسن از مرکز دیابت استنو کپنهاگ و همکارانش انجام شد، آنها سوابق جمع آوری شده توسط ماماها را برای 6866 فرد مبتلا به دیابت نوع 2در مرکز تحقیقات استراتژیک دیابت نوع 2 دانمارک مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند.

آنها سن در هنگام تشخیص، اندازه گیری های تن سنجی، بیماری های همراه، داروها، متغیرهای متابولیک و سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 را در افرادی با کمترین چارک وزن هنگام تولد (<3000 گرم) و بالاترین چارک وزن هنگام تولد (> 3700 گرم) در مقایسه با وزن تولد بین 3000 تا 3700 گرم به عنوان مرجع (50 درصد متوسط وزن هنگام تولد بین 25٪ تا 75٪)، با استفاده از مدل سازی آماری ارزیابی کردند.

روابط مستمر در کل طیف وزن هنگام تولد نیز مورد ارزیابی قرار گرفت. نمرات پلی ژنیک وزنی[1])GRS( برای دیابت نوع 2 و وزن هنگام تولد برای ارزیابی تأثیر استعدادهای ژنتیکی محاسبه شد.

هر 1 کیلوگرم کاهش وزن هنگام تولد، با 3.3 سال سن کمتر شروع دیابت، 1.5 کیلوگرم بر متر مربع BMI کمتر و 3.9 سانتی متر دور کمر کمتر در زمان شروع دیابت مرتبط بود. در مقایسه با وزن تولد مرجع، وزن کمتر از 3000 گرم هنگام تولد با کموربیدیتی(بیماری های همراه) کلی بیشتر همراه بود: با 36٪ احتمال بیشتر برای داشتن 3 بیماری همراه یا بیشتر و 26٪ شانس بیشتر برای داشتن فشار خون سیستولیک بالای 155 میلی متر جیوه (فشار خون شدید)همراه بود.

در مقایسه با وزن تولد بین 3000 تا 3700 گرم (متوسط وزن هنگام تولد در دانمارک حدود 3.4 کیلوگرم)، وزن کمتر از 3000 گرم هنگام تولد با سن کمتر در تشخیص دیابت نوع 2 مرتبط بود.

نویسندگان دریافتند که افرادی که در هنگام تولد وزن کمی داشتند، 28 درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در سنین زیر 45 سال قرار دارند (احتمالاً در سنین پایین‌تر تشخیص داده می‌شوند) و 30 درصد خطر کمتری برای تشخیص دیابت نوع 2 در سن بالای 75 سال (احتمال کمتر تشخیص در سنین بالاتر) داشتند.

وزن تولد کمتر از 3 کیلوگرم با گزارش کمتر افرادی با سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 همراه بود، با اندکی (7٪) افزایش احتمال گزارش عدم ابتلای بستگان به دیابت نوع 2، و تا 33٪ کاهش خطر ابتلای سه یا چند نفر از بستگان مبتلا به دیابت نوع 2.

به طور مشابه، وزن کمتر از 3 کیلوگرم هنگام تولد با شاخص توده ی بدنی پایین تر همراه بود، با 12٪ افزایش شانس قرار گرفتن در دسته وزن طبیعی(BMI <25 kg/m2)، و تا 43٪ کاهش خطر ابتلا به چاقی شدید(BMIبالاتر از 40).

ارتباط بین وزن هنگام تولد و BMI بزرگسالان، در کل طیف وزن هنگام تولد، کاملاً خطی بود.

سایر عوامل مرتبط با وزن کمتر هنگام تولد، شیوع کمتر بیماری عصبی مرتبط با دیابت و افزایش خطر 33 درصدی استفاده از سه یا چند داروی کاهش دهنده گلوکز بود.

وزن کم هنگام تولد که از نظر بالینی زیر 2.5 کیلوگرم تعریف می شود، ارتباطات قوی تری را نشان داد، و وزن بالاتر در هنگام تولد با ویژگی هایی مرتبط بود که وزن کمتر هنگام تولد را در جهت مخالف منعکس می کرد. این در تطابق کامل با ارتباط خطی مشاهده شده بین وزن هنگام تولد و بیشتر نتایج بالینی مرتبط بود.

نویسندگان اظهار داشتند که در مجموع، نتایج این دو مطالعه از این موضوع قویاً پشتیبانی می‌کند که محیط نامطلوب جنینی که در وزن کم هنگام تولد منعکس می‌شود، یک عامل خطر قوی و غیر ژنتیکی نه تنها برای ابتلا به دیابت نوع 2، بلکه برای ایجاد یک زیرگروه نسبتاً شدیدتر از دیابت نوع 2 با خصوصیاتی نظیر شروع زودتر بیماری، عوارض بیشتر، بیماری های همراه بیشتر، و همچنین با افزایش نیاز به مراقبت های بالینی و درمان های پزشکی است.

به نظر می رسد که تأثیر وزن کم هنگام تولد مستقل از ژنتیک و چاقی است، به همین دلیل افرادی که در هنگام تولد وزن پایینی داشته اند، در معرض خطر نسبتاً افزایشی برای دیابت نوع 2 به ازای هر افزایشی در BMI هستند. این به نوبه خود، داشتن BMI پایین تر در هنگام تشخیص دیابت نوع 2 را در این افراد توضیح می دهد. بنابراین "وزن کم هنگام تولد" باید به عنوان معیاری برای غربالگری دیابت نوع 2 با اهمیتی مشابه با سابقه خانوادگی مثبت دیابت در نظر گرفته شود.

به طور قابل توجهی، همانطور که مطالعه ی دکتر Wibaek و همکارانش نشان داد نه افرادی که وزن هنگام تولد کمتری داشته اند و نه افرادی که دارای خطر ژنتیکی بالای دیابت نوع 2 هستند، در واقع در معرض خطر مطلق بسیار بالای ابتلا به دیابت نوع 2 نیستند اگر بتوانند BMI خود را در محدوده ی نرمال در طول زندگی حفظ کنند. در نهایت، در دوران پزشکی دقیق، وزن کم هنگام تولد این پتانسیل را دارد که به عنوان نشانگری برای راهنمایی مراقبت‌های بالینی و درمان در دیابت نوع 2 ، مورد توجه قرار گیرد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2023-06-birthweight-independently-linked-diabetes-age.html