18سپتامبر 2023- محققان یک "واکسن معکوس" ساخته اند که آسیب ناشی از حمله ی اشتباه سیستم ایمنی بدن به اندام ها و بافت های سالم را در بیماری های خودایمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس، دیابت نوع 1 و آرتریت روماتوئید معکوس می کند. این نوع واکسن معکوس می تواند راه را برای درمان این بیماری ها بدون نیاز به سرکوب کل سیستم ایمنی، هموار کند.

به طور معمول، یک واکسن به سیستم ایمنی بدن می آموزد که مهاجم ویروسی یا باکتریایی را به عنوان دشمنی که باید نابود شود، تشخیص دهد. اکنون، محققان دانشگاه شیکاگو "واکسن معکوسی" ساخته اند که برعکس عمل می کند.

واکسن جدید حافظه ی سیستم ایمنی را از یک مولکول حذف می کند، که در هنگام مبارزه با پاتوژن ها نامطلوب است، اما در زمینه بیماری های خودایمنی، ممکن است ثابت شود که یک درمان است.

وظیفه سلول‌هایT سیستم ایمنی این است که آنتی‌ژن‌های خارجی خاص را روی سطوح سلول‌های ناخواسته شناسایی کرده و به آنها حمله کنند. با این حال، سلول هایT گاهی اوقات ممکن است آن را اشتباه بگیرند. در مورد بیماری‌های خودایمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس(MS)، دیابت نوع 1 و آرتریت روماتوئید، سلول‌های Tبه سلولهای خودی واکنش نشان می دهند و به اشتباه اندام‌ها و بافت‌های سالم را به عنوان ارگانیسم‌های خارجی در نظر می‌گیرند.

محققان از اهمیت کبد در میانجی‌گری تحمل موضعی و سیستمیک به خود آنتی‌ژن‌ها و آنتی‌ژن‌های خارجی آگاه بودند. آن‌ها از مکانیسم طبیعی کبد برای علامت‌گذاری مولکول‌های حاصل از تخریب سلول‌های خودی با پرچم «حمله نکن» برای جلوگیری از واکنش‌های خودایمنی به سلول‌هایی که در اثر فرآیندهای طبیعی می‌میرند، استفاده کردند. با جفت کردن یک آنتی ژن با مولکولی شبیه به قطعه ای از یک سلول پیر، کبد آن را به عنوان یک دوست و نه دشمن تشخیص داد.

دکتر جفری هابل، نویسنده ی مسئول این مطالعه، گفت: در گذشته، ما نشان دادیم که می‌توانیم از این رویکرد برای جلوگیری از خودایمنی استفاده کنیم. اما در تحقیق اخیر ما نشان دادیم که می‌توانیم بیماری‌هایی مانند مولتیپل اسکلروزیس را در حالیکه التهاب همچنان وجود دارد درمان کنیم، که این موضوع در دنیای واقعی مفیدتر است.

نقش کبد در ایجاد «تحمل ایمنی محیطی»، مکانیسمی که به موجب آن سلول‌هایT خود واکنشی حذف می‌شوند یا بی رمق می‌شوند (از نظر عملکردی به آنتی‌ژن‌ها پاسخ نمی‌دهند)، از ایجاد یک پاسخ ایمنی نامناسب در بدن جلوگیری می‌کند. در مطالعات قبلی، محققان کشف کرده بودند که برچسب زدن مولکول‌ها با قندی به نام اِن استیل گالاکتوزآمین(pGal) [1]این فرآیند را تقلید می‌کند و مولکول‌ها را به کبد می‌فرستد، جایی که تحمل نسبت به آنها ایجاد می‌شود.

دکتر Hubbell، گفت: ایده این است که ما می‌توانیم هر مولکولی را که بخواهیم بهpGal متصل کنیم و pGalبه سیستم ایمنی یاد می‌دهد که آن را تحمل کند. به جای بالا بردن ایمنی مانند یک واکسن، ما آن را به روشی بسیار خاص با یک واکسن معکوس کاهش می دهیم.

در مطالعه حاضر، محققان بر روی مدل موش مبتلا به نوعی بیماری شبیه به " مولتیپل اسکلروزیس" تمرکز کردند که در آن سیستم ایمنی به میلین، غلاف عایق اطراف اعصاب حمله می کند. آنها پروتئین های میلین را بهpGal مرتبط کردند و اثر واکسن معکوس را آزمایش کرده و دریافتند که سیستم ایمنی حمله به میلین را متوقف می کند و به اعصاب اجازه می دهد تا به درستی عمل کنند و علائم بیماری را معکوس کند.

در حال حاضر، بیماری‌های خودایمنی عموماً با داروهای سرکوب‌کننده ایمنی که کل سیستم ایمنی را مهار می‌کنند، درمان می‌شوند، که روش ایده‌آلی نیست.

دکتر هابل گفت: این درمان‌ها می‌توانند بسیار مؤثر باشند، اما شما همچنین پاسخ‌های ایمنی لازم برای مبارزه با عفونت‌ها را مسدود می‌کنید و بنابراین عوارض جانبی زیادی وجود دارد. اگر بتوانیم به جای آن بیماران را با واکسن معکوس درمان کنیم، می‌تواند بسیار خاص‌تر باشد و منجر به عوارض جانبی کمتری شود.

آزمایشات بالینی فاز 1 برای ارزیابی ایمنی درمان در افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس در حال انجام است.

دکتر هابل گفت: "هنوز هیچ واکسن معکوسی برای کاربرد بالینی تایید نشده است، اما ما به شدت از پیشبرد این فناوری هیجان زده هستیم."

این مطالعه در مجلهNature Biomedical Engineering منتشر شد.

منبع:

https://newatlas.com/medical/inverse-vaccine-reverses-autoimmune-diseases/