18 جولای 2025- مطالعه ی جدید منتشر شده در مجلهBMC Cardiovascular Diabetology ، نشان داد که افزایش نسبت قند خون ناشی از استرس(Stress Hyperglycemia Ratio  یا SHR) با افزایش مرگ ‌و میر زودرس در بیماران مبتلا به بیماری ‌های قلبی‌ عروقی، حتی پس از تعدیل عوامل مداخله ‌گر، ارتباط دارد. در حالی‌ کهSHR  دقت پیش ‌بینی خطر کوتاه ‌مدت را افزایش می‌ دهد، ارزش پیش‌ بینی ‌کنندگی آن در بلند مدت کاهش می‌ یابد.

با اینکه SHR به‌ عنوان یک شاخص احتمالی پیش ‌آگاهی در بیماری‌ های بحرانی مورد توجه قرار گرفته است، اطلاعاتی درباره ارتباط آن با مرگ ‌و میر ناشی از بیماری‌ های قلبی‌ عروقی در دست نیست. محققان در این مطالعه با استفاده از روش تطابق نمره گرایش( Propensity Score Matchingیا PSM) برای در نظر گرفتن عوامل مداخله ‌گر مختلف، ارتباط بین SHR با مرگ ‌و میر ناشی از تمام علل را در بیماران بحرانی قلبی‌ عروقی بررسی کردند.

چهارک ‌هایSHR  برای تقسیم‌ بندی گروهی از ۳۳۵۲ بیمار بحرانی مبتلا به بیماری قلبی‌عروقی(Q1–Q4)  استفاده شدند. پایگاه داده ‌ی بزرگی از اطلاعات بهداشتی ناشناس بیماران بستری در بخش مراقبت ویژه برای استخراج ویژگی ‌های پایه، بیماری‌ های هم ‌زمان (مانند دیابت و نارسایی قلبی) و شاخص ‌های شدت بیماری(OASIS[1]، APSIII[2] و SOFA[3]) مورد بررسی قرار گرفت. عوامل مخدوش ‌کننده بین گروه‌های SHR بالا (بیشتر از 1.355) و پایین با استفاده از PSM متعادل ‌سازی شدند (۶۷۰زوج همسان).

خطر مرگ ‌ومیر (داخل بیمارستان، ۲۸روز، ۹۰روز و ۳۶۵روز) با استفاده از منحنی‌ های بقای Kaplan-Meier، مدل‌ های کاکس و تحلیل تابع مکعب محدود(Restricted Cubic Spline  یا RCS) مورد مقایسه قرار گرفت. در مدل ‌های کاکس سه سطح تنظیم به‌ کار رفت: مدل ۱ (بدون تنظیم)، مدل ۲ (تنظیم ‌شده براساس بیماری‌ های هم ‌زمان و متغیرهای جمعیتی) و مدل ۳ (کاملا تنظیم‌ شده). بهبود ناحیه زیر منحنی(AUC)  برای سنجش توانایی پیش ‌بینی SHR همراه با نمرات شدت بیماری استفاده شد.

بار بیماری هم‌ زمان (مانند آسیب حاد کلیوی: ۸۴.۶ درصد درQ4  در مقایسه با ۷۹.۷ درصد درQ1 ، P < 0.001) و نمرات شدت بیماری(P < 0.001)  در چهارک ‌های بالاترSHR  بیشتر بودند. طبق تحلیل اولیه بدون تنظیم، بین SHR و مرگ ‌ومیر ارتباط معناداری وجود داشت، به ‌طوری ‌که Q4 بیشترین نرخ مرگ ‌و میر در ۳۶۵روز (۲۹.۲ درصددر مقابل ۱۵.۷ درصد تا ۱۶.۹ درصد درQ1  تا Q3، P < 0.001) و داخل بیمارستان (۱۶.۳ درصد در مقابل ۵.۱ درصد تا ۶.۴ درصد، P < 0.001) را نشان داد.

تحلیل RCS نشان داد که خطر مرگ ‌و میر به صورت یک منحنی ‌شکل U است، با مقدار بهینه میانگین SHR برابر با 1.355. SHR بالا(Q4)  همچنان با مرگ ‌و میر زودرس مرتبط بود(HR  داخل بیمارستان = 2.117، فاصله ی اطمینان 95 درصد: 1.223 تا 3.665، P = 0.007؛HR  در ۲۸روز = 1.859، فاصله ی اطمینان 95 درصد: 1.100 تا 3.141، P = 0.020)، ولی با پیامدهای بلند مدت در مدل ۱پس از  PSMمرتبط نبود(مرگ ‌و میر ۹۰ روزه : P = 0.127؛ مرگ‌ و میر ۳۶۵ روزه: P = 0.123)  .

الگوهای مشابهی در مدل تنظیم ‌شده کامل (مدل ۳) و همچنین پس از کنترل بیماری ‌های هم ‌زمان و متغیرهای جمعیتی (مدل ۲) مشاهده شدند. با این حال، اضافه کردن SHR به نمرات شدت بیماری OASIS و SAPSII برای پیش ‌بینی مرگ در ۹۰و ۳۶۵روز پس ازPSM  تأثیری در بهبود پیش ‌بینی نداشت.

در مجموع، نتایج این مطالعه SHR را به‌ عنوان یک نشانگر قابل ‌دسترسی برای طبقه ‌بندی خطر کوتاه ‌مدت در بیماری قلبی‌ عروقی- به ویژه در شرایط حاد که مداخله زودهنگام می ‌تواند نتایج را بهبود بخشد- معرفی می کند.

منبع:

https://medicaldialogues.in/cardiology-ctvs/news/stress-hyperglycemia-ratio-identified-as-predictor-of-early-mortality-in-acute-cv-disease-study-151964

 


[1]OASIS (Oxford Acute Severity of Illness Score): یک ابزار ساده و سریع برای ارزیابی شدت بیماری بدون نیاز به آزمایش‌ های آزمایشگاهی است که از ۱۰متغیر بالینیمانند: سن، فشار خون میانگین، ضربان قلب، نرخ تنفس، نمره هوشیاری (GCS)، و علت بستری در  ICUاستفاده می ‌کند. مزیت اصلی آن سادگی و سرعت محاسبه است، به‌ ویژه در شرایطی که منابع محدود هستند یا نیاز به ارزیابی فوری وجود دارد.

[2]APSIII (Acute Physiology Score III): بخشی از سیستم معروفAPACHE (ارزیابی فیزیولوژی حاد و سلامت مزمن) است که از ۲۰متغیر فیزیولوژیک و آزمایشگاهی مانند: دمای بدن، فشار خون، سطح کراتینین، گازهای خون، سطح سدیم و پتاسیم، و نمره  GCSاستفاده می‌ کند، نسبت به نسخه‌ های قبلی ساده‌تر است و دقت بالایی در پیش ‌بینی مرگ ‌و میر داخل بیمارستان دارد.

[3]SOFA (Sequential Organ Failure Assessment): برای ارزیابی عملکرد شش سیستم اندامی: تنفسی، قلبی‌عروقی، کلیوی، کبدی، انعقادی و عصبی بکار می رود، به هر سیستم نمره‌ای بین ۰تا ۴داده می‌شود؛ هرچه نمره بالاتر باشد، نارسایی اندام شدیدتر است. به‌ ویژه در بیماران مبتلا به سپسیس کاربرد دارد و در تعریف‌های جدید سپسیس نیز گنجانده شده است .