تئوری جدید در مورد چگونگی آغاز مقاومت به انسولین و بیماری متابولیک
26 سپتامبر 2016- آیا خوردن بیش از حد علت ابتلا به دیابت نوع 2 است؟ جواب به این سوال ممکن است ساده نباشد، اما نتیجه ی این پژوهش به نتایج مطالعات در حال رشد دیگر در این زمینه که ارتباط مصرف بیش از حد شکر بویژه فروکتوز را با افزایش ابتلا به بیماریهای متابولیک درسراسر جهان مطرح کردهاند، افزوده شد.
این تحقیق بر روی موش و نمونههایی از کبد انسان انجام گردید و پرده از یک فرآیند متابولیکی برداشت که میتواند به ایدههای قبلی دربارهی چگونگی مقاومت به انسولین و درنهایت ابتلا به دیابت، پایان دهد.
افزایش ابتلا به دیابت به مرحلهای رسیده است که دیابت را به عنوان یک مشکل اپیدمیک سلامت در جهان مطرح کرده است تنها در ایالات متحدهی آمریکا، 29 میلیون نفر به دیابت مبتلا هستند و 86 میلیون نفر دیگر به پیش دیابت مبتلا میباشند.
دکتر Mark Hermanنویسندهی ارشد این تحقیق و استادیار بخش غدد درون ریز، متابولیسم و تغذیه دردانشکدهی پزشکی دانشگاه Dukeمیگوید: هنوز بحثها و اختلاف نظرات عمدهای در مورد مصرف بیش از حد شکر بعنوان عامل اصلی ابتلا به دیابت مطرح است.
دکتر Hermanگفت: برخی از محققان معتقدند همهگیری دیابت با مصرف این مقدار از شکر که معمولاً مصرف میشود، امکانپذیر نیست، در حالیکه سایر محققان اعتقاد دارند مصرف بیش از حد قند عامل اصلی ابتلا به این بیماری است.
این تحقیق یک مکانیسم ویژه را کشف کرده است که نشان میدهد مصرف مقادیر زیادی فروکتوز نظیر مصرف نوشابه ها میتواند علت بروز این مشکلات باشد.
انسولین هورمون کلیدی در تنظیم قندخون پس از خوردن غذا است، مقاومت به انسولین هنگامی رخ میدهد که بافتهای متابولیکی بدن بطور طبیعی به انسولین پاسخ ندهند، مقاومت به انسولین اولین تغییر زود هنگام قابل تشخیص در فرآیند ابتلا به دیابت است.
با این حال، بر اساس این تحقیق، علت مقاومت به انسولین ممکن است تأثیر کمی بر اختلال در سیگنالینک انسولین داشته باشد و ممکن است واقعاً توسط یک فرآیند جداگانه که توسط مصرف بیش از حد شکر در کبد تحریک و با فعال شدن یک عامل مولکولی مهم بنام ChREBP[1]همراه است، ارتباط داشته باشد.
پروتئین ChREBPدرچندین ارگان متابولیک در موش، انسان و سایر پستانداران یافت میشود. در کبد، این مولکول پس از خوردن فروکتوز فعال میگردد، فروکتوز نوعی قند طبیعی است که در میوهجات وسبزیجاتیافت میشود و به نوشیدنیهای قندی و غذاهای فرآوری شده اضافه می شود. این مطالعه نشان داد فروکتوز فرآیندی را آغاز میکند که سبب میگردد کبد به ساخت مقدار بیشتر گلوکز ادامه داده و موجب افزایش مقدار قندخون علیرغم تلاش انسولین برای کنترل تولید گلوکز، شود.
برای چند دههی گذشته، محققان نشان دادند که باید مشکلی درمسیری که کبد انسولین را درک میکند، بوجود آمده باشد زیرا کبد افراد مبتلا به مقاومت به انسولین، مقادیر بیش از حدی گلوکز تولید میکند.
پرفسورهرمان گفت: ما دریافتیم که مهم نیست چه مقدار انسولین توسط پانکراس تولید میشود، انسولین نمیتواند فرآیندهای آغاز شده توسط پروتئین ChREBPدر تحریک تولید گلوکز در کبد را متوقف نماید، این وضعیت نهایتاً موجب افزایش قندخون و افزایش انسولین موجود در خون میشود که در طول زمان میتواند منجر به مقاومت به انسولین در نقاط دیگر بدن گردد.
محققان برای آزمایش این فرضیه، موشهایی با تغییرات ژنتیکی پرورش دادند که مسیرهای پیام رسانی انسولین درکبد آنها بطور شدیدی فعال شده بود(حداکثر فعالیت) به عبارت دیگر کبد این موشها قادر به تولید هیچ قندی نبود.
محققان دریافتند که حتی در این موشها، خوردن فروکتوز فرآیندهای مرتبط با ChREBPرا در کبد تحریک کرده و سبب میشود کبد مقادیر بیشتر و بیشتری گلوکز- علیرغم پیام رسانی انسولین در توقف تولید گلوکز- تولید کند.
درمطالعات قبلی گزارش شده بود که رژیم غذایی با فروکتوز بالا میتواند موجب بروز چندین مشکل متابولیکی درانسان و حیوانات از جمله مقاومت به انسولین و بیماری کبد چرب گردد.
از آنجائیکه بیشتر افراد مقاوم به انسولین همچنین دارای کبد چرب هستند، بسیاری از محققان پیشنهاد کردهاند که کبد چرب ناشی از فروکتوز منجر به اختلال درعملکرد کبد میشود که موجب مقاومت به انسولین، دیابت و افزایش خطر ابتلا به بیماری قلبی میگردد.
یافتههای این تحقیق جدید نشان میدهد که بیماری کبد چرب ممکن است یک شاه ماهی قرمز(یک علامت گمراه کننده از موضوع اصلی) باشد، به گفتهی دکتر هرمان: علت احتمالی مقاومت به انسولین ممکن است تجمع چربی در کبد نباشد، بلکه فرآیندهایی باشد که توسط مولکول ChREBPفعال میشوند که منجر به بروز کبد چرب و افزایش تولید گلوکز میشود.
اگرچه دانشمندان به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز دارند، اما آنها معتقدند درک بهتری از یک مکانیسم کلیدی منجر به پیش دیابت بدست آوردهاند و حال باید به دنبال یافتن راهی برای توقف این زنجیره از حوادث باشند.
آنها میگویند: ChREBPممکن است تنها مسیری نباشد که سبب بروز این اتفاقات میشود و این پروتئین ممکن است خود توسط سایر مسیرهای متابولیک فعال شده باشد.
پرفسور هرمان میگوید: این مطالعه اطلاعات مهم و دیدگاه بهتری به برخی اتفاقاتی که در اوایل ابتلا به دیابت در بدن رخ می دهد ارائه نموده است، چنانچه دارویی تولید کنیم که بتواند این فرآیند را هدف قرار دهد، میتوانیم راهی برای جلوگیری از بروز این بیماری در مراحل اولیه بیابیم.
این یافته ها همچنین می تواند به دانشمندان در آینده برای تشخیص اختلالات متابولیک در مراحل اولیه کمک کند و امکان تغییر در رژیم غذایی و شیوه زندگی برای بیماران در معرض خطر را برای پیشگیری بیشتر از عوارض جدی این بیماری درمراحل اولیه فراهم مینماید.
دکتر هرمان میگوید: بعنوان یک پزشک توصیههای ما به بیماران همان توصیههای قبلی است: پرهیز از مصرف مقادیر زیادی قند(که غالباً بر روی برچسب مواد غذایی به عنوان سوکروز معرفی میشود و مادهی اصلی در چغندر و نیشکراست) و شربت ذرت با فروکتوز بالا .
هر دوی این شیرین کنندهها حاوی مقادیر زیادی گلوکز و فروکتوز هستند که بسرعت جذب میشود. فروکتوز در شکل طبیعی خود در غذاهای طبیعی مضر نیست، زیرا اگر شما یک سیب بخورید مقادیر نسبتاً کمی قند در آن وجود دارد که به همراه سایر مواد غذایی نظیر فیبر به آرامی جذب می شود. چنانچه شما سه عدد سیب مصرف کنید باز هم مقدار فروکتوزی که جذب میکنید ممکن است کمتر از نوشیدن یک نوشابهی 20 اونسی باشد. منبع اصلی فروکتوز اضافه درغذاهای ما مصرف سوداها و غذاهای فرآوری شده است که اکثر پزشکان به بیماران خود محدود کردن مصرف آنها را توصیه می کنند.
منابع:
Journal of Clinical Investigation, 2016; DOI: 10.1172/JCI81993
www.sciencedaily.com/releases/2016/09/160926221442.htm