2 سپتامبر 2025- بر اساس یک مطالعه ی جدید که در ژورنال Nutrients منتشر شده است، مصرف چای برگ تمشک همراه با ساکارز (شکر معمولی) می تواند به طور قابل توجهی پاسخ های اولیه قند خون و انسولین را کاهش دهد، اما این اثر هنگام مصرف با گلوکز مشاهده نمی شود. این تأثیر به پلی فنول های غنی از اسید الاجیک نسبت داده می شود که فعالیت آنزیم های گوارشی کربوهیدرات ها مانند آلفا-گلوکوزیداز و سوکراز را مهار می کنند.
دیابت نوع ۲، یکی از چالش های بزرگ سلامت جهانی است که از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۲ دو برابر شده و اکنون بیش از ۸۰۰ میلیون نفر را درگیر کرده است. این بیماری ناشی از اختلال در تولید یا عملکرد انسولین است و منجر به افزایش مزمن قند خون و عوارضی مانند بیماری قلبی، آسیب عصبی و کلیوی می شود.
پلی فنول ها ترکیبات طبیعی موجود در چای، میوه ها و سبزیجات هستند که با بهبود متابولیسم گلوکز، کاهش التهاب و افزایش حساسیت به انسولین، نقش مهمی در کنترل قند خون دارند. برگ های تمشک که در طب سنتی کاربرد داشته اند، سرشار از ترکیبات زیستی مانند اسیدهای فنولیک، الاجیتانین ها و فلاونوئیدها هستند. تحلیل های پیشین نشان داده اند که اسید الاجیک و مشتقات کوئرستین ترکیبات غالب در برگ های تمشک هستند. این ترکیبات دارای خواص قوی ضد دیابت و آنتی اکسیدانی می باشند.با وجود این، بیشتر تحقیقات روی میوه تمشک متمرکز بوده اند و مطالعات کمی درباره برگ آن انجام شده است.
در این مطالعه، ۲۲ فرد سالم بین ۱۸ تا ۶۵ سال با شاخص توده بدنی (BMI) بین ۱۸تا ۳۴.۹ انتخاب شدند. شرکت کنندگان هیچ سابقه بیماری مزمن، دیابت، مصرف دارو یا مکمل نداشتند و از مصرف الکل و سیگار پرهیز می کردند. افراد باردار یا دارای آلرژی غذایی از مطالعه حذف شدند.
هر فرد در چهار جلسه آزمایشی شرکت کرد که شامل مصرف ۵۰ گرم گلوکز به تنهایی، گلوکز همراه با ۱۰ گرم چای برگ تمشک،۵۰ گرم ساکارز به تنهایی، و ساکارز همراه با چای برگ تمشک بود. چای به مدت ۵ دقیقه دم شد و هر وعده حدود ۵۰ میلی گرم پلی فنول داشت. نمونه های خون در زمان پایه و در فواصل ۱۵، ۳۰، ۶۰، ۹۰ و ۱۲۰دقیقه پس از مصرف جمع آوری شد. قند خون با روش هگزوکیناز و انسولین با ایمونواسی خودکار اندازه گیری شد.
تحلیل های شیمیایی تأیید کردند که چای برگ تمشک سرشار از پلی فنولها است و اسید الاجیک، ترکیب غالب آن محسوب می شود. دم کردن برگ ها به مدت پنج دقیقه، بیشترین میزان پلی فنول را آزاد کرد و به همین دلیل این روش به عنوان استاندارد در این مطالعه انتخاب شد.
از میان ۲۲شرکت کننده،۲۰ نفر تمامی جلسات مطالعه را تکمیل کردند. همه ی شرکت کنندگان بزرگسالان سالم بودند و سطح قند خون پایه آن ها در تمام شرایط آزمایشی مشابه بود.
هنگامی که ساکارز مصرف شد، چای برگ تمشک به طور قابل توجهی پاسخ های اولیه قند خون و انسولین پس از غذا را نسبت به مصرف ساکارز به تنهایی کاهش داد. میانگین قند خون در دقیقه ۱۵به میزان ۱.۱۹ میلی مول در لیتر و در دقیقه ۳۰ به میزان ۲.۰۳ میلی مول در لیتر کاهش یافت(با مقادیر p به ترتیب 0.001 و 0.0004). سطح انسولین نیز در دقیقه ۱۵به میزان 113.9 پیکومول در لیتر(p = 0.019)، در دقیقه ۳۰ به میزان 161.8 پیکومول در لیتر(p = 0.0008)، و در دقیقه ۶۰ به میزان 139.4 پیکومول در لیتر(p = 0.025) کاهش یافت. این نتایج نشان دهنده نقش تعدیل کننده چای برگ تمشک در کاهش هایپرگلایسمی و هایپرانسولینمی ناشی از مصرف ساکارز است.
در مقابل، هنگام مصرف گلوکز، هیچ تفاوت آماری معناداری در سطح قند خون یا انسولین بین شرایط مصرف چای و گروه کنترل مشاهده نشد. در هر دو حالت، قند و انسولین در دقیقه ۳۰به اوج رسیدند و تا دقیقه ۱۲۰ به سطح پایه بازگشتند، بدون توجه به مصرف چای.
این یافته ها تأیید میکنند که اثرات مفید چای برگ تمشک منحصراً مربوط به متابولیسم دی ساکاریدها، به ویژه هضم ساکارز است و تأثیری بر جذب مونوساکاریدها مانند گلوکز ندارد. نکته مهم این است که برخلاف داروهایی مانند آکاربوز، مصرف چای برگ تمشک هیچ گونه ناراحتی گوارشی مانند اسهال ایجاد نکرد، که نشان دهنده تحمل پذیری بالای آن است.
نتیجه گیری
این مطالعه نخستین تحقیق بالینی است که نشان می دهد چای برگ تمشک می تواند پاسخ های قند خون و انسولین پس از مصرف ساکارز را کاهش دهد. این اثر احتمالاً به مهار آنزیم های گوارشی توسط اسید الاجیک و سایر پلی فنول ها مربوط می شود. برگ های تمشک منبعی طبیعی، قابل دسترس و بدون عوارض جانبی برای تعدیل پاسخ های گلایسمی هستند.
با وجود طراحی مناسب و استفاده از نمونه گیری وریدی، محدودیت هایی مانند حجم نمونه کوچک، نبود گروه دارونما، و مدت کوتاه مطالعه وجود دارد. بنابراین، انجام مطالعات بزرگ تر و بلندمدت در جمعیت های متنوع، به ویژه افراد با اختلال در کنترل قند خون، ضروری است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250902/How-raspberry-leaf-tea-reduces-insulin-surges-from-table-sugar.aspx