12 ژوئیه ۲۰۲۵ - محققان دانشگاه وسترن سیدنی، یک تیم جهانی را برای پیشگامی در ساخت یک ابزار جدید مبتنی بر هوش مصنوعی برای ارزیابی خطر ابتلا به دیابت نوع ۱(T1D) و پیش بینی پاسخ های درمانی رهبری کردند. این ابزار به طور بالقوه نحوه تشخیص و مدیریت بیماری را متحول می کند.
این امتیاز خطر نوآورانه، بر اساس میکروRNAها - مولکول هایRNA کوچک اندازه گیری شده از خون- می تواند به ثبت دقیق خطر در حال تغییرT1D کمک کند. همین نشانگرهای میکرو RNA مورد استفاده در این مطالعه توانستند پاسخ اولیه به درمان های خاص، مانند سلول درمانی (پیوند جزایر لانگرهانس) و همچنین دارو درمانی (ایماتینیب) برایT1D را به طور دقیق پیش بینی کنند.
در مقاله ای که در Nature Medicine منتشر شده است، محققان داده های مولکولی را در ۵۹۸۳ نمونه مطالعه از شرکت کنندگان در سراسر استرالیا، کانادا، دانمارک، هنگ کنگ، منطقه ویژه اقتصادی چین، هند، نیوزیلند و ایالات متحده تجزیه و تحلیل کردند تا یک امتیاز خطر پویا(DRS4C) ایجاد کنند که می تواند افراد را به عنوان مبتلا یا غیرمبتلا بهT1D طبقه بندی نماید. محققان با بهره گیری از هوش مصنوعی، این نمره خطر را بهبود بخشیدند و برای ۶۶۲ شرکت کننده ی دیگر اعتبار آن را سنجیدند. تنها یک ساعت پس از درمان، نمره ی خطر پیش بینی کرد که کدام افراد مبتلا به دیابت نوع ۱بی نیاز از تزریق انسولین باقی می مانند. همین مجموعه از میکروRNAها، افراد پاسخ دهنده و غیرپاسخ دهنده به درمان دارویی دیابت نوع ۱را نیز قبل از شروع درمان شناسایی کردند.
علاوه بر پیش بینی خطر دیابت نوع ۱و اثربخشی دارو، یکی دیگر از نقاط قوت این نمره ی خطر، پتانسیل آن برای تمایز دیابت نوع ۱از دیابت نوع ۲است.
پروفسور آناند هاردیکار، محقق ارشد دانشکده پزشکی دانشگاه وسترن سیدنیو موسسه تحقیقات سلامت انتقالی، تأکید کرد که "نحوه ی آزمایش تشخیص دیابت نوع ۱در چند دهه گذشته تا حد زیادی بدون تغییر مانده است و به علائم و نشانگرهای زیستی متکی است که اغلب فقط در شروع بیماری ظاهر می شوند، به این معنی که علائم هشدار دهنده اولیه ممکن است از دست بروند."
طبق اطلس 2025 فدراسیون جهانی دیابت، بیش از 1.7 میلیون استرالیایی مبتلا به دیابت هستند که بیش از 135000 نفر از آنها مبتلا به دیابت نوع 1 هستند.
وی افزود: «با این امتیاز خطر، پیش بینی خطر دیابت نوع 1 به موقع انجام می شود و درمان هایی که می توانند پیشرفت دیابت نوع 1 را به تأخیر بیاندازند، شناخته و در دسترس قرار می گیرند. از آنجایی که دیابت نوع 1 زودرس قبل از 10 سالگی به طور ویژه تهاجمی است و با 16 سال کاهش امید به زندگی مرتبط است، پیش بینی دقیق پیشرفت بیماری به پزشکان ابزاری قدرتمند برای مداخله سریع تر می دهد».
پروفسور هاردیکار همچنین نگرانی های جامعه در مورد آزمایش ژنتیک برای دیابت نوع 1 را تصدیق کرد و گفت: در صحبت با جامعه دیابت نوع 1 و خانواده های آنها، متوجه شدیم که بسیاری از آنها به دلیل احساس گناه، در انجام ارزیابی های خطر ژنتیکی مردد هستند. با این حال، 80 درصد موارد دیابت نوع 1 بدون سابقه خانوادگی دیابت نوع 1 رخ می دهد که نقش قابل توجه محیط را برجسته می کند.
دکتر موگدا جوگلکار، پژوهشگر ارشد از دانشکده پزشکی و مؤسسه تحقیقات سلامت ترجمهای در این دانشگاه، تفاوت میان نشانگرهای ژنتیکی و نشانگرهای خطر پویا را توضیح داد و افزود: آزمایش ژنتیکی دیدی ثابت از خطر ارائه می دهد.نشانگرهای ژنتیکی خطر مادامالعمر را نشان می دهند، مثل این که بدانید در منطقه ای سیل گیر زندگی می کنید، اما امتیازهای خطر پویا، وضعیت فعلی را بررسی می کنند؛ مانند نظارتی لحظه ای بر سطح آب در حال افزایش. این امتیازها خطر کنونی را نشان می دهند نه یک حکم مادامالعمر، و امکان پایش به موقع و تطبیق پذیر را بدون انگ اجتماعی فراهم می کنند.
فراتر از دیابت نوع 1، این نمره خطر و رویکرد مدل سازی می تواند کاربردهای بالقوه ای در زمینه های دیگر داشته باشد. یک زیرتحلیل همچنین پتانسیل طبقه بندی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 از افراد مبتلا به دیابت نوع 1 را نشان داد. این حوزهای است که محققان مشتاقانه منتظر ارزیابی آن هستند، زیرا بسیاری از بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 1 می توانند به اشتباه به عنوان دیابت نوع 2 تشخیص داده شوند.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-06-ai-powered-tool-diabetes-diagnosis.html