۹ نوامبر ۲۰۲۳- با وجود شهرت دیرینه ی رژیم غذایی مدیترانه ای بهعنوان الگویی سالم و پایدار، پژوهش های جدید نشان می دهند که مصرف غذاهای فوق فراوری شده(UPFs) در میان کودکان و نوجوانان این منطقه به شدت افزایش یافته است. این روند نگران کننده با تغییرات سبک زندگی مدرن، از جمله افزایش زمان استفاده از صفحه نمایش ها، تبلیغات غذایی، مصرف میان وعدهها و غذا خوردن خارج از خانه، ارتباط مستقیم دارد. در مطالعه ای که در مجله بینالمللی سلامت عمومی منتشر شد، پژوهشگران با استفاده از داده های پروژه ی DELICIOUS، مصرف روزانه ی غذاهای ناسالم را در میان جوانان پنج کشور مدیترانه ای بررسی کردند.
در این مطالعه مقطعی، ۲۰۱۱ خانواده از کشورهای ایتالیا، اسپانیا، پرتغال، مصر و لبنان شرکت کردند. والدین پرسش نامه ای الکترونیکی را تکمیل کردند که شامل اطلاعات جمعیت شناختی، عادات غذایی و سبک زندگی فرزندانشان بود. ابزارهای ارزیابی شامل پرسش نامه بسامد غذایی (FFQ) برای سنجش مصرف نوشابه، فست فود، تنقلات شور، سسهای صنعتی و شیرینی ها بود. همچنین شاخص توده بدنی(BMI) کودکان ثبت شد و با استفاده از ابزارهایی مانند IPAQ و E-KINDEX، سبک زندگی آن ها ارزیابی گردید.
نتایج نشان داد که حدود ۹۵ درصداز کودکان و نوجوانان روزانه حداقل یک نوع غذای فوق فرآوری شده ناسالم مصرف می کنند. میانگین مصرف روزانه در کل نمونه حدود ۱.۸وعده بود. تحلیل های آماری چند متغیره نشان داد که سن بالاتر و چاقی از مهم ترین عوامل خطر برای مصرف زیاد UPF هستند. نوجوانان ۱۵تا ۱۷ساله نسبت به کودکان ۶ تا ۸ ساله، ۲.۷۴ برابر بیشتر در معرض مصرف بالا و ۳.۷۸ برابر بیشتر در معرض مصرف روزانه بودند. کودکان چاق نیز نسبت به همسالان با وزن طبیعی، ۲ برابر بیشتر مصرف روزانه داشتند.
تحصیلات بالای والدین با احتمال بیشتر مصرف زیاد غذاهای فوق فرآوری شده در فرزندانشان مرتبط بود، اما این ارتباط به مصرف روزانه ی این نوع غذاها تعمیم پیدا نکرد.در مقابل، والدین مسن تر یا مادران پاسخ دهنده، مصرف پایین تری را گزارش کردند. سن پایین والدین به عنوان یک عامل خطر برای مصرف بیشتر شناخته شد.
سبک زندگی نیز نقش مهمی در این الگو داشت: کودکانی که روزانه ۲ تا ۴ ساعت پای صفحه نمایش بودند، ۲.۶۱ برابر بیشتر مصرف روزانه داشتند و این عدد برای بیش از ۴ساعت به ۲.۶۴برابر رسید. غذا خوردن خارج از خانه حداقل دو بار در هفته با ۲۰.۷۳ برابر احتمال مصرف روزانه و ۴.۴۲ برابر احتمال مصرف زیاد همراه بود. مصرف غذاهای تبلیغ شده نیز با ۵.۰۳برابر احتمال مصرف روزانه مرتبط بود. میان وعده خوری نیز با افزایش مصرف روزانه (۲.۸۸برابر) و زیاد (۱.۹۵برابر) همراه بود. در مقابل، امتیاز بالای سبک زندگی سالم (E-KINDEX) با کاهش مصرف UPF ارتباط داشت.
این یافته ها نشان می دهند که مصرف غذاهای فوق فراوری شده ناسالم در میان جوانان مدیترانه ای به بخشی از سبک زندگی مدرن و ناسالم تبدیل شده است. اگرچه طراحی مقطعی مطالعه مانع از اثبات رابطه علت و معلولی می شود، اما داده ها به وضوح نیاز به مداخلات چند جانبه را نشان می دهند. مشارکت والدین، مربیان و متخصصان سلامت برای ترویج سبک زندگی فعال و تغذیه سالم ضروری است. با توجه به نقش پررنگ تبلیغات و غذا خوردن خارج از خانه، راهبردهایی در سطح خانواده و محیط زندگی می توانند مؤثرترین اهداف برای مداخله باشند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20251109/How-modern-habits-are-reshaping-the-Mediterranean-diet-for-the-worse.aspx