یافته‌های کلیدی:

·  القای بیان SNHG6باعث کاهش مرگ سلول‌های بتا (β-cell) ناشی از سایتوکاین‌ها می‌شود، هویت عملکردی آن‌ها را حفظ می‌کند و سیگنال‌های ایمونوژنیک (ایمنی‌زا) را که باعث افزایش شناسایی و هدف قرار گرفتن سلول توسط سیستم ایمنی می‌شوند، کاهش می‌دهد.

·  بیان بیش از حد  PDE4Bباعث محدود شدن پیام‌رسانی  cAMPمی‌شود که با اختلال در ترشح انسولین، از دست رفتن تمایز سلول‌های بتا و فعال شدن مسیرهای استرس در دیابت نوع ۲ مرتبط است.

۱۰ ژوئیه ۲۰۲۶ - محققان در دو مطالعه، اهداف مولکولی جدیدی را شناسایی کرده‌اند که می‌توانند به حفظ عملکرد سلول‌های تولیدکننده انسولین کمک کنند. یافته‌های جدید ارائه‌شده در نشست‌های علمی انجمن دیابت آمریکا (ADA) نشان می‌دهد که دو مسیر مولکولی متمایز می‌توانند روش‌های جدیدی برای محافظت از سلول‌های بتای تولیدکننده انسولین در برابر آسیب‌های پیش‌رونده دیابت فراهم کنند.

این مطالعات مکانیسم‌های مجزایی را شرح می‌دهند که یا از سلول‌های بتا در برابر تخریب ناشی از سیستم ایمنی محافظت می‌کنند و یا عملکرد آن‌ها را پس از مواجهه با استرس بازیابی می‌نمایند. در مجموع، این پژوهش‌ها به یک استراتژی گسترده‌تر اشاره دارند: محققان به جای اینکه تنها پس از تخریب سلول‌های بتا به مدیریت سطح انسولین بپردازند، در تلاش‌ هستند تا با مداخلات زودهنگام، از خودِ سلول‌های مسئول تولید انسولین محافظت کنند.

پروتئین SMOC1، یک پروتئین غشای پایه است که پیام‌رسانی فاکتورهای رشد و تمایز سلولی را تعدیل می‌کند و نقش‌های اثبات‌شده‌ای در تکامل چشم و اندام‌ها دارد. در جزایر پانکراس انسانیِ بالغ که تحت تأثیر دیابت نوع ۲ قرار گرفته‌اند، بیانِ نادرست پروتئین SMOC1 با کاهش بیان انسولین و اختلال عملکرد سلول‌های بتا مرتبط بوده است. با این حال، پیش از این مشخص نبود که آیا این پروتئین در تکامل طبیعی سیستم غدد درون‌ریز نیز نقش دارد یا خیر.

محافظت از سلول‌های بتا در برابر حملات ایمنی

پژوهش اول بر یک RNAغیرکدکننده بلند (lncRNA) به نام "SNHG6" و نقش آن در محافظت از سلول‌های بتای انسانی در برابر آسیب‌های ناشی از سایتوکاین‌ها و سیستم ایمنی تمرکز داشت. مشخص شده است که سایتوکاین‌های التهابی با افزایش قابلیت شناسایی سلول‌ها توسط سیستم ایمنی و آسیب‌پذیر کردن آن‌ها، باعث مرگ و اختلال عملکرد سلول‌های بتا می‌شوند.

محققان دریافتند که افزایش فعالیت  SNHG6باعث کاهش مرگ سلول‌های بتا تحت استرس التهابی شده، به حفظ هویت و عملکرد سلول‌ها کمک می‌کند و سیگنال‌های ایمونوژنیک مرتبط با هدف قرار گرفتن سلول توسط سیستم ایمنی را کاهش می‌دهد.

معکوس کردن اختلال عملکرد در دیابت نوع ۲

مطالعۀ دوم هدف متفاوتی را بررسی کرد: آنزیم "فسفودای‌استراز-۴بی (PDE4B)" که در اختلال عملکرد سلول‌های بتا در دیابت نوع ۲ نقش دارد. محققان دریافتند که افزایش سطح  PDE4Bباعث محدود شدن سیکلیک AMP(یک مولکول پیام‌رسان حیاتی برای ترشح انسولین) می‌شود که با اختلال در آزادسازی انسولین و از دست رفتن هویت سلول‌های بتا در ارتباط است.

نکته قابل توجه این است که کاهش فعالیت  PDE4Bبه بازیابی عملکرد سلول‌های بتا و کاهش نشانگرهای استرس سلولی کمک کرد؛ این امر نشان می‌دهد که این آنزیم می‌تواند یک هدف درمانی قابل توجه برای «معکوس کردن» روند تخریب سلول‌های بتا باشد، و نه صرفاً کُند کردن آن.

یک استراتژی مشترک در تحقیقات دیابت

اگرچه این دو مطالعه به مکانیسم‌های متفاوتی می‌پردازند (تخریب سلول‌های بتا توسط سیستم ایمنی در مقابل اختلال متابولیک و ترشحی در دیابت نوع ۲)، اما هر دو به یک اصل زیربنایی اشاره دارند: حفظ سلول‌های بتا می‌تواند از طریق مداخلات مولکولی هدفمند محقق شود، نه صرفاً از طریق تحویل انسولین در مراحل بعدی بیماری. این تمرکز دوگانه نشان‌دهنده یک روند گسترده‌تر در تحقیقات دیابت به سمت رویکردهای «تغییردهنده روند بیماری» است که ریشه‌های از دست رفتن سلول‌های بتا را هدف قرار می‌دهند.

درمان‌های متمرکز بر حفظ سلول‌های بتا در نهایت می‌توانند اقتصاد مراقبت از دیابت را با به تأخیر انداختن یا کاهش وابستگی به انسولین خارجی و سایر مداخلات ثانویه، تغییر دهند. اگرچه این یافته‌ها در مراحل اولیه هستند، اما سازمان‌های مدیریت سلامت باید این حوزه را به‌دقت زیر نظر داشته باشند؛ چرا که درمان‌های محافظت از سلول‌های بتا می‌توانند کلاس درمانی جدیدی، متمایز از داروهای فعلی کاهنده گلوکز یا تعدیل‌کننده‌های سیستم ایمنی، ایجاد کنند. در صورت پیشرفت این اهداف به مراحل بالینی، استراتژی‌های پوشش بیمه‌ای ممکن است نیاز داشته باشند تا پتانسیل این داروها را در تغییر مسیر طولانی‌مدت بیماری (به جای مدیریت صرف علائم) لحاظ کنند.

برای نهادهای تأمین‌کننده هزینه درمان،که خط تولید محصولات سلول‌درمانی و بیولوژیک دیابت را دنبال می‌کنند، این تحقیق سیگنالی است مبنی بر اینکه هر دو حوزه «محصولات جزایر پانکراس مشتق از سلول‌های بنیادی» و «درمان‌های مولکولی محافظت از سلول بتا» همچنان در مراحل اولیه اکتشاف قرار دارند. ژن‌هایی مانند SMOC1،  SNHG6و PDE4B در نهایت می‌توانند از کلاس‌های دارویی جدیدی پشتیبانی کنند که با داروهای فعلی تفاوت دارند و پتانسیل کاهش هزینه‌های بلندمدت مربوط به وابستگی به انسولین یا شکست پیوند را دارا هستند.

منبع:

https://www.ajmc.com/view/new-research-points-to-ways-to-shield-beta-cells-from-damage