۱۶ژوئیه ۲۰۲۵ - فرآیندهای متابولیکی بدن انسان بسته به زمان روز تفاوت دارند و بسیاری از آن ها در صبح فعال تر از عصر و شب هستند. اگرچه مطالعات قبلی نشان داده اند که غذا خوردن در ساعات پایانی روز با افزایش خطر چاقی و بیماری های قلبی عروقی همراه است، اما اطلاعات کمی دربارهٔ تأثیر زمان غذا خوردن بر متابولیسم گلوکز و نقش عوامل ژنتیکی در این زمینه وجود دارد. پروفسور اولگا رامیش از مؤسسه تغذیه انسانی آلمان در پوتسدام به همراه تیم تحقیقاتی اش، این موضوع را در یک گروه دوقلو بررسی کردند. نتایج این مطالعه در نشریهeBioMedicine منتشر شده است.
سیستم شبانه روزی،(circadian system) نوعی سامانهٔ تنظیم زمانی ۲۴ساعته در بدن است که رفتارها و فرآیندهای متابولیکی را از طریق ساعت مرکزی در مغز و ساعت های فرعی در اندام هایی مانند کبد و پانکراس کنترل می کند. بنابراین، فرآیندهای متابولیکی بسته به زمان صرف غذا، متفاوت هستند و این موضوع باعث نوسانات روزانه در متابولیسم گلوکز و ترشح هورمون ها پس از وعده های غذایی می شود. خوردن غذا خود به عنوان یک محرک زمانی مهم عمل می کند که ساعت های داخلی بدن را هماهنگ می سازد. اختلال در همخوانی زمان غذا خوردن با ریتم طبیعی روشنایی و تاریکی- مثلاً در صورت کار شبانه- می تواند باعث بهم خوردگی ساعت زیستی بدن و تغییرات منفی در متابولیسم شود.
آیا غذا خوردن دیرهنگام باعث بیماری می شود؟
مطالعات قبلی نشان داده اند که خوردن غذا در ساعات پایانی شب با افزایش خطر ابتلا به چاقی و بیماری های قلبی عروقی مرتبط است. با این حال، هنوز مشخص نیست که دقیقاً چگونه زمان غذا خوردن با ریتم شبانه روزی فرد تعامل دارد و متابولیسم گلوکز و خطر دیابت را تحت تأثیر قرار می دهد. همچنین، مکانیزم هایی که رفتار غذایی هر فرد را تعیین می کنند به طور دقیق شناخته نشده اند؛ زیرا این رفتارها حاصل تعامل عوامل فرهنگی، فردی، فیزیولوژیکی و ژنتیکی هستند.
زمان بندی شبانه روزی وعده غذایی
زمان غذا خوردن در طول روز نسبت به ریتم بیولوژیکی فردی از طریق فاصله بین زمان وعده غذایی و نقطهٔ میانی خواب اندازه گیری می شود. منظور از نقطهٔ میانی خواب، زمانی است که دقیقاً در میان زمان به خواب رفتن و زمان بیدار شدن قرار دارد. این معیار نشان دهندهٔ نوع ریتم خواب یا کرونوتایپ فرد است- بهعبارت ساده تر، اینکه فرد زود از خواب بیدار می شود یا شب زنده دار است.
مطالعهٔ تحلیل ژنتیکی تغذیه در دوقلوها(NUGAT)
مطالعهNUGAT ، که توسط پروفسور آندریاس اف. اچ. پیفِر طراحی شده بود، از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ در مؤسسه تغذیه انسانی آلمان در پوتسدام انجام شد. جفت های دوقلو همسان و غیرهمسان از طریق بانک ثبت دوقلوها( HealthTwiStدر برلین) یا از طریق آگهی های عمومی جذب شدند. در مجموع، ۹۲شرکت کننده (۴۶جفت دوقلو) در این مطالعه شرکت کردند و دو مداخلهٔ تغذیه ای را دریافت کردند که البته برای نتایج گزارش شده در این مقاله، مرتبط نبودند.
شرکت کنندگان تحت ارزیابی متابولیکی دقیق قرار گرفتند که شامل معاینه فیزیکی، بررسی سابقه پزشکی، اندازه گیری های بدنی و تست تحمل گلوکز بود. نوع کرونوتایپ فردی آن ها از طریق پرسش نامه تعیین شد. همچنین تمام ۹۲فرد شرکت کننده، گزارش های دستی از وعده های غذایی خود ثبت کردند که شامل زمان شروع و پایان هر وعده، نوع و مقدار مواد غذایی مصرف شده در طول پنج روز پیاپی بود- شامل سه روز کاری و دو روز تعطیل- تا الگوهای غذایی دوقلوها به درستی منعکس شود.
نتیجه گیری
مطالعه حاضر نشان داد که زمان غذا خوردن در طول روز-به ویژه خوردن در ساعات دیرتر نسبت به ریتم طبیعی بدن- می تواند با عملکرد ضعیف تر در متابولیسم گلوکز و خطر بالاتر برای بیماری های متابولیکی همراه باشد. این یافته ها بر اهمیت همسویی زمان صرف وعده های غذایی با ریتم شبانه روزی فرد تأکید می کنند و نشان می دهند که صرف نظر از نوع خوراکی ها، این که "چه زمانی غذا می خوریم" نیز نقش مهمی در حفظ سلامت متابولیک دارد.
منبع:
https://medicaldialogues.in/medicine/news/late-eating-is-associated-with-impaired-glucose-metabolism-suggests-study-151431