۲۲ژوئیه ۲۰۲۵ - یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده شامل بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و دیس لیپیدمی گزارش داد که مصرف روزانه سرکه میوه خرما به مدت ده هفته به طور قابل توجهی نشانگرهای زیستی گلوکز و لیپید خون(HbA1c، قند خون ناشتا، LDL، کلسترول تام و HDL) را بهبود می بخشد. تاثیر سرکه ی خرما بر نشانگرهای زیستی، پتانسیل آن را در کاهش خطرات قلبی عروقی و متابولیکی نشان می دهد. یافته های این کارآزمایی در Frontiers in Nutrition منتشر شده است.
پیشینه
بیماری قلبی عروقی یکی از علل اصلی مرگ و میر در سراسر جهان است و تقریباً ۱۸میلیون مرگ در سال ۲۰۱۷ گزارش شده است. پیش بینی می شود این تعداد مرگ و میر تا سال ۲۰۳۰از ۲۳میلیون نفر فراتر رود. دیابت نوع ۲، که با سطح بالای گلوکز خون مشخص می شود، یکی از عوامل خطر مهم بیماری های قلبی عروقی است.
فرضیه ای مطرح شده است که هم بیماری های قلبی عروقی و هم دیابت نوع ۲عوامل خطر ژنتیکی و محیطی مشترکی از جمله چاقی، مقاومت به انسولین، دیس لیپیدمی، التهاب و ترومبوفیلی دارند.
غذاهای گیاهی حاوی مقادیر زیادی ترکیبات زیست فعال، نویدبخش مدیریت بیماری های قلبی عروقی و دیابت بوده اند. خرما یکی از این میوه های مغذی است که حاوی ترکیبات زیست فعال مختلفی از جمله پلی فنول ها، فلاونوئیدها، ویتامین ها و فیبر غذایی است.
تخمیر خرما و تبدیل آن به سرکه، یک استراتژی مؤثر برای افزایش فراهمی زیستی این ترکیبات زیست فعال است. این امر سرکه خرما را به جایگزینی مؤثرتر برای مدیریت بیماری هایی مانند سرطان، بیماری های قلبی، دیابت و اختلالات دستگاه گوارش تبدیل می کند.
در این کارآزمایی تصادفی کنترل شده، محققان اثرات سرکه خرما را بر قند خون و پروفایل لیپیدی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲و دیس لیپیدمی بررسی کردند. آنها همچنین مکانیسم های مولکولی ترکیبات زیست فعال آن را در مدیریت بیماری های قلبی عروقی و دیابت بررسی کردند.
طراحی کارآزمایی
در مجموع از ۵۰بزرگسال ۳۰تا ۶۰ساله برای این کارآزمایی ثبت نام شد. شرکت کنندگان به طور تصادفی به گروه های مداخله و کنترل تقسیم شدند. شرکت کنندگان گروه مداخله روزانه به مدت 10 هفته 20 میلی لیتر سرکه خرما مصرف کردند. شرکت کنندگان گروه کنترل، نوشیدنی دارونما حاوی عسل، آب و آبلیمو را که از نظر اسیدیته مشابه اما بدون ترکیبات زیست فعال بود، به مدت مشابه مصرف کردند.
محققان با شبیه سازیهای داکینگ محاسباتی و دینامیک مولکولی، مکانیسم های درمانی سرکه خرما را ارزیابی کردند. این شبیه سازی ها، تعاملات ترکیبات زیست فعال مشتق شده از سرکه را با پروتئین های کلیدی مرتبط با بیماریهای قلبی عروقی و دیابت نوع 2 تعیین کردند.
مشاهدات مهم
یافته های این آزمایش در مورد کنترل گلایسمی نشان داد که مصرف سرکه خرما باعث کاهش قابل توجهی در قند خون ناشتا (از 168.4 به 147.6 میلی گرم در دسی لیتر) و هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c، از 6.85٪ به 6.08٪)می شود، هر دو با p < 0.05. این یافته ها اثرات مفید مصرف سرکه خرما را در کنترل قند خون بالا در کوتاه مدت برجسته می کند، اگرچه محققان این مطالعه خاطرنشان کردند که نقاط پایانی بالینی مانند میزان عوارض ارزیابی نشده است. در گروه کنترل، این پارامترها در طول 10 هفته افزایش یافت.
در مورد پروفایل لیپیدی، این آزمایش گزارش داد که مصرف سرکه خرما با کاهش قابل توجه کلسترول تام ( از۲۲۵.۱ به ۲۱۳.۱ میلی گرم در دسی لیتر) و سطح لیپوپروتئین با چگالی کمیاLDL ( از ۱۲۱.۱به ۱۱۱.۱میلی گرم در دسی لیتر) در خون همراه است. این یافته ها نشان می دهد که سرکه خرما در بهبود نشانگرهای لیپیدی مرتبط با خطر قلبی عروقی مؤثر است. در گروه کنترل، این پارامترها حداقل کاهش را نشان دادند.
لیپوپروتئین با چگالی بالا، که نقش حیاتی در ارتقای سلامت قلب و عروق دارد، در گروه سرکه در مقایسه با گروه کنترل، افزایش قابل توجهی (از ۴۳.۲ به ۴۶.۵ میلی گرم در دسی لیتر) نشان داد. این افزایش همچنین ممکن است با فواید سلامتی مشاهده شده در مصرف کنندگان سرکه خرما مرتبط باشد. با این حال، سطح تری گلیسیرید و لیپوپروتئین های با چگالی بسیار کم(VLDL) هیچ تفاوت معنی داری بین گروه های سرکه و کنترل نشان نداد، که نشان می دهد همه پارامترهای لیپیدی تحت تأثیر قرار نگرفته اند. تجزیه و تحلیل داکینگ مولکولی چندین ترکیب مهم زیست فعال در سرکه خرما، از جمله پکتین، یاموژنین استات، دیوسژنین، زآگزانتین و آنتراگزانتین را شناسایی کرد. این ترکیبات پتانسیل اتصال قوی به پروتئین های هدف کلیدی، از جمله آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین(ACE)، گیرنده آدرنرژیک بتا 1(β1AR)، گیرنده آنژیوتانسین دو(AR)، دی پپتیدیل پپتیداز-4(DPP-IV) و کوترانسپورتر سدیم-گلوکز 1 (SGLT1) را نشان دادند.
محققان همچنین دینامیک قند سرکه خرما را با استفاده از دماهای مختلف خشک کردن تحت خلاء با فشار بالا ارزیابی کردند. یافته ها نشان داد که دمای خشک کردن متوسط (65 و 70 درجه سانتیگراد) قند بیشتری (53.7 تا 55.1٪) را حفظ می کند اما همچنین ترکیبات زیست فعال را بهتر حفظ می کند، در حالی که دمای 75 درجه سانتیگراد به طور قابل توجهی قند را کاهش می دهد (34.4٪، نزدیک به 33.6٪ خرمای تازه) اما ترکیبات زیست فعال را تخریب می کند.
یافته های این آزمایش، پتانسیل درمانی سرکه خرما را در مدیریت متابولیسم گلوکز و لیپید و بهبود سلامت قلب و عروق در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 و دیس لیپیدمی برجسته کرد.
بر اساس این یافته ها، محققان مسیرهای مکانیکی فرضی مرتبط با فواید سرکه خرما برای سلامتی را پیشنهاد کردند. محققان معتقدند که ترکیبات زیست فعال موجود در سرکه ممکن است با تعامل با پروتئین های هدف کلیدی از جمله ACE، DPP-IVو AR، در کاهش قند خون، چربی خون و التهاب ناشی از سیتوکین، نقش داشته باشند.
این تعاملات برای افزایش تولید اکسید نیتریک، جلوگیری از لیپوتوکسیسیتی و مرگ سلولی، کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد میتوکندری، کاهش اختلال عملکرد اندوتلیال، تصلب شرایین و خطر بیماری های قلبی عروقی پیشنهاد شده اند.
بیماران دیابتی اغلب از مصرف خرمای تازه خودداری می کنند زیرا حاوی مقدار زیادی قند طبیعی هستند. تبدیل خرما به سرکه از طریق تخمیر، جایگزین امیدوارکننده ای را ارائه می دهد که به کاهش محتوای قند و حفظ ترکیبات زیست فعال کمک می کند. در مجموع، این کارآزمایی، با ادغام پیش بینی های محاسباتی با یافته های تجربی، پتانسیل سرکه خرما را به عنوان یک عامل درمانی دو هدفه در مدیریت بیماری های قلبی عروقی و دیابت نوع ۲برجسته نمود، اما محققان تأکید کردند که برای تأیید فواید بلند مدت این استراتژی و کاهش خطر، مطالعات بالینی بزرگ تر و طولانی تری مورد نیاز است.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250722/Date-vinegar-lowers-blood-sugar-and-cholesterol-in-type-2-diabetes.aspx