۱۸سپتامبر ۲۰۲۵ - نحوه ی تنظیم گلوکز در شب نقش کلیدی در سطح گلوکز ناشتا در صبح روز بعد دارد، زمانی که انتظار می رود قند خون در پایین ترین سطح خود باشد. این شاخص به ویژه در افراد مبتلا به دیس گلایسمی (اختلال در تنظیم قند خون) که با سطح غیرطبیعی گلوکز مشخص می شود، اهمیت دارد. با این حال، تحقیقات اندکی در این زمینه انجام شده است.
اکنون، مطالعه ای با مشارکت دانشگاه آزاد کاتالونیا (UOC) نشان داده است که آخرین وعده غذایی که در یک روز صرف می شود، نقش مهمی در تنظیم سطح گلوکز صبح روز بعد دارد؛ عاملی که می تواند برای افراد مبتلا به پیش دیابت بسیار حیاتی باشد و در پیشگیری از بروز این بیماری مزمن نقش تعیین کننده ای ایفا کند.
مطالعه ای با عنوان «روزه داری زیستی در برابر روزه داری زمانی: تأثیر آخرین وعده غذایی شبانه بر گلوکز صبحگاهی در دیس گلایسمی» که در نشریه Nutrients منتشر شده است، نقش سطح گلوکز ناشتا پس از آخرین وعده غذایی روز را بررسی کرده و نشان داده است که مصرف کربوهیدرات و حساسیت فرد به انسولین هر دو تأثیرگذار هستند. این کشف می تواند بر توصیه های تغذیه ای برای افراد مبتلا به پیش دیابت تأثیر گذارد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
دکتر دیانا دیاز-ریسولو، مدرس دانشکده علوم سلامت دانشگاهUOC ، گفت: «توصیه ها درباره مصرف کربوهیدرات و کالری در آخرین وعده غذایی شبانه می تواند بر اساس حساسیت انسولینی بیمار تنظیم شود. همچنین سطح قند خون پس از این وعده (پاسخ گلوکز پس از صرف غذا) می تواند پایش شود تا درمان های تغذیه ای یا دارویی به طور دقیق تنظیم شوند. این امر امکان مدیریت شخصی سازی شده و تطبیقی قند خون را فراهم می کند».
زمان وعده های غذایی و تیپ های زیستی نیز اهمیت دارند
این مطالعه که توسط دانشگاه UOC و با همکاری مؤسسات تحقیقاتی در ایالات متحده انجام شد، ۳۳ مرد و زن بین ۵۰ تا ۷۵سال را مورد بررسی قرار داد که دارای اضافه وزن یا چاقی بودند و به پیش دیابت مبتلا بودند؛ یعنی سطح قند خون آن ها بالاتر از حد طبیعی بود اما هنوز در محدوده دیابت قرار نگرفته بود. پس از یک روز با رژیم غذایی کنترل شده و زمان بندی مشخص وعده ها، سطح گلوکز آن ها صبح روز بعد پس از ۱۰ساعت روزه داری شبانه اندازه گیری شد. شرکت کنندگان از دستگاه پایش مداوم گلوکز استفاده کردند تا سطح قند خونشان به طور مداوم کنترل شود.
نتایج این تحقیق نشان داد که توصیه های تغذیه ای نه تنها باید مقدار کربوهیدرات مصرفی را در نظر بگیرند، بلکه زمان صرف آخرین وعده غذایی شبانه نیز باید مدنظر قرار گیرد. هرچه این وعده دیرتر صرف شود، تنظیم گلوکز دشوارتر می شود، همان طور که پژوهشگران قبلاً نیز نشان داده بودند. در عین حال، محتوای تغذیه ای این وعده همچنان برای کنترل سطح گلوکز شبانه حیاتی است. همچنین مشخص شد که میزان حساسیت فرد به انسولین، نقش مهمی در تنظیم گلوکز دارد.
دکتر دیاز-ریسولو معتقد است که تیپ زیستی ما- اینکه فردی سحرخیز یا شب زنده دار باشیم- می تواند نقش مهمی ایفا کند:«ساعت زیستی درونی ما ممکن است نقش کلیدی در متابولیسم گلوکز شبانه و سطح گلوکز ناشتا داشته باشد. این اطلاعات می تواند برای ارائه توصیه های شخصی سازی شده بسیار حیاتی باشد، به طوری که نه تنها حساسیت به انسولین، بلکه الگوی شبانه روزی هر فرد (سحرخیز بودن در برابر شب زنده دار بودن) نیز در نظر گرفته شود. درک نحوه تعامل تیپ زیستی و پاسخ گلوکز می تواند راهبردهای پیشگیری و مدیریت دیابت را دقیق تر کند».
دکتر دیاز-ریسولو پیشنهاد کرد که توصیه های تغذیه ای برای بیماران مبتلا به پیش دیابت یا مقاومت به انسولین باید بر اساس موارد زیر باشد:
· کنترل ترکیب و بار گلوکز آخرین وعده غذایی روز، و اجتناب از مصرف بیش از حد کربوهیدرات ها.
· تنظیم مقدار کربوهیدرات ها بر اساس میزان حساسیت فرد به انسولین، زیرا بیماران با حساسیت کمتر ممکن است پاسخ گلوکز بدتری داشته باشند.
· در نظر گرفتن زمان وعده های غذایی برای جلوگیری از افزایش قند خون شبانه که می تواند در متابولیسم و سطح گلوکز ناشتا اختلال ایجاد کند.
فناوری های نوین: نقطه عطفی در مدیریت دیابت
پایش گرهای مداوم قند خون، اپلیکیشن های موبایل برای ردیابی رژیم غذایی، و پلتفرم های هوش مصنوعی که امکان پایش دقیق و لحظه ای گلوکز را فراهم می کنند، در حال تغییر نحوه مدیریت دیابت توسط بیماران هستند.
دکتر دیاز-ریسولو گفت: «این ابزارها می توانند کیفیت زندگی و کنترل متابولیک بیماران را به طور چشمگیری بهبود دهند. آن ها به شناسایی زودهنگام عدم تعادل های گلوکز کمک می کنند و امکان تنظیم رژیم غذایی، دارو و فعالیت بدنی را بر اساس داده های عینی فراهم می سازند. همچنین به بیماران اجازه می دهند که به صورت آگاهانه در درمان خود مشارکت فعال داشته باشند».
او و همکارانش اخیراً روش شناسی جدیدی را ارائه کرده اند که با استفاده از الگوریتم های هوش مصنوعی، زمان واقعی روزه داری شبانه را به طور خودکار و قابل اعتماد اندازهگیری می کند؛ مفهومی که با عنوان «روزه داری زیستی شبانه یا BOF» شناخته می شود. این روش نوآورانه که در کنگره انجمن دیابت آمریکا در شیکاگو ارائه شد، نشان می دهد که روزه داری شبانه چگونه بر سطح قند خون در بیماران مبتلا به پیشدیابت و دیابت نوع ۲ تأثیر می گذارد.
دکتر دیاز-ریسولو توضیح داد: «ترکیب استفاده از پایش گرهای مداوم گلوکز با این الگوریتم ها می تواند به افراد کمک کند تا بدانند زمان یا نوع وعده غذایی شبانه چگونه سطح گلوکز آن ها را تعیین می کند، همراه با BOF که می تواند نشانگری از سلامت متابولیک باشد».
این ابزارها همچنین امکان شناسایی زیرگروه های متابولیک و الگوهای پاسخ پس از صرف غذا را فراهم می کنند- چیزی که روش های سنتی قادر به انجام آن نیستند- و در نتیجه درمان های شخصی سازی شده تری را بر اساس درک عمیق تر از متابولیسم هر بیمار ممکن می سازند.
او در پایان گفت: «دنیای هوش مصنوعی در پزشکی در حال گشودن درهایی است که هرگز تصور نمی کردیم. در بیماری های متابولیک، می تواند به پیشبینی زودهنگام خطر ابتلا به دیابت و عوارض آن کمک کند. همچنین می تواند در تحلیل مشترک عوامل خطر ژنتیکی و اپی ژنتیکی، متابولومیکس و ترکیب میکروبیوتای روده مفید باشد، که به ما کمک می کند درمان ها را حتی دقیق تر تنظیم کنیم».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-09-evening-meals-critical-people-prediabetes.html