۲۵ اوت ۲۰۲۵ – پژوهشگران مؤسسه کارولینسکا، مؤسسه سلطنتی فناوری KTH و مرکز SciLifeLab موفق به توسعه ی روشی جدید برای شناسایی علائم اولیه ی دیابت نوع ۱شدند. این مطالعه که در یک مدل آزمایشگاهی انجام شده است، نشان می دهد که با تحلیل مقادیر بسیار اندک خون می توان تغییرات بیماری زا را در بدن شناسایی کرد و در نتیجه، درمان زودهنگام و پیشگیری از بیماری را ممکن ساخت. نتایج این تحقیق در نشریهDiabetologia منتشر شده است.
دیابت نوع ۱، یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به سلول های بتای تولید کننده ی انسولین در پانکراس حمله می کند. این بیماری معمولاً به تدریج بروز می کند و تشخیص تغییرات زیستی اولیه آن دشوار است. در این مطالعه، پژوهشگران بررسی کردند که آیا نمونه برداری مکرر از خون با حجم بسیار کم -آزمایش های مکرر با این نمونه های کوچک- می تواند این تغییرات را در مراحل اولیه و بدون علامت بیماری آشکار کند یا خیر.
اندازه گیری پروتئین های مختلف در خون
در این تحقیق، موش ها با ویروس کوکساکی(Coxsackievirus) آلوده شدند؛ ویروسی که مظنون به آغاز دیابت نوع ۱است. در طول دو هفته ی بعد، نمونه های خون به صورت منظم (هر چند روز یک بار تا روزانه) گرفته شد و به صورت لکه های خشک شده ی خون روی کاغذ صافی ذخیره گردید. این لکه ها با استفاده از فناوری پیشرفته ی پروتئومیکس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند؛ روشی که حضور پروتئین های مختلف در خون را اندازه گیری می کند.
نتایج نشان داد که چندین پروتئین بلافاصله پس از عفونت تغییر کردند- تغییراتی که در صورت نمونه برداری کمتر قابل شناسایی نبودند. این مطالعه نخستین گام در جهت ایجاد روشی برای تشخیص زودهنگام دیابت نوع ۱در انسان است تا بتوان پیش از بروز علائم بیماری، مداخله را آغاز کرد.
پروفسور مالین فلوستروم-تولبرگ از مؤسسه کارولینسکا اظهار داشت: «امید ما این است که این روش مقرون به صرفه، که شامل گرفتن نمونه های کوچک خون و خشک کردن و نگهداری آن ها در دمای اتاق است، بتواند برای آزمایش های منظم خانگی مورد استفاده قرار گیرد. این کار نظارت بر روند بیماری در افراد در معرض خطر بالا را آسان تر می کند».
پیش بینی دقیق با یادگیری ماشین
با استفاده از یادگیری ماشین، پژوهشگران توانستند با دقت بالا پیش بینی کنند که آیا حیوان تنها دو روز پس از عفونت به ویروس آلوده شده است یا خیر. این شناسایی زودهنگام امکان درمانی را فراهم کرد که به طور کامل از ابتلای حیوانات به دیابت جلوگیری نمود.
روشی با مزایای عملی و اخلاقی
این روش همچنین یک پیشرفت قابل توجه برای تحقیقات مرتبط با حیوانات آزمایشگاهی محسوب می شود. از آنجایی که تنها به مقادیر بسیار اندک خون نیاز دارد، پژوهشگران می توانند چندین بار از یک حیوان نمونه برداری کنند بدون آنکه آسیبی به آن وارد شود. این موضوع باعث کاهش تعداد حیوانات مورد استفاده در مطالعات می شود که از نظر اخلاقی و عملی بسیار مطلوب است. این روش با اصول موسوم به 3Rمطابقت دارد- جایگزینی، کاهش و اصلاح استفاده از حیوانات در پژوهش- و می تواند در حوزه های مختلف تحقیقاتی که نیاز به پایش تغییرات زیستی در طول زمان دارند، مورد استفاده قرار گیرد.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-08-blood-micro-sampling-method-enable.html