۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ – مطالعه ی جدیدی که در مجله علمی Frontiers in Endocrinology منتشر شده است، به یافته ای مهم اشاره دارد: رتینوپاتی دیابتی(DR) و نفروپاتی دیابتی(DN) -دو عارضه میکروواسکولار اصلی در دیابت نوع ۲ – لزوماً به طور هم زمان پیشرفت نمی کنند. این مطالعه مقطعی مورد-شاهدی توسط دکتر اشلی فیتزجرالد و همکارانش از بخش چشم پزشکی و علوم بینایی دانشگاه علوم پزشکی نیومکزیکو انجام شد و هدف آن بررسی میزان تطابق شدتDR و DN در جمعیت دیابتی های نیومکزیکو بود.
برای بررسی این ارتباط، پژوهشگران داده های دو گروه مجزا از بیماران را تحلیل کردند: گروهی با بیماری کلیوی مرحله نهایی (ESRD، مرحله ۵، تحت دیالیز) و گروهی با نفروپاتی دیابتی خفیف (مرحله ۱یا ۲). گروه ESRD شامل ۱۶۴فرد با عملکرد کلیوی شدیداً کاهش یافته(eGFR کمتر از ۱۵میلی لیتر در دقیقه) بود، در حالی که گروه DN خفیف شامل ۱۶۵بیمار با عملکرد کلیوی نسبتاً حفظ شده(eGFR بالاتر از ۶۰میلی لیتر در دقیقه) بود. وضعیت شبکیه از طریق معاینه فوندوس با مردمک گشادشده ارزیابی شد و پارامترهای بالینی سیستمیک از پرونده های گذشته بیماران استخراج گردید.
یافته های کلیدی مطالعه به شرح زیر است:
· ۶۵ درصد از بیماران با بیماری کلیوی مرحله نهایی(ESRD) دچار رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو(PDR) بودند، پیشرفته ترین مرحله ی DR.
· ۱۸ درصد از بیماران گروهESRD علائم خفیف یا فاقد رتینوپاتی دیابتی داشتند.
· در گروه DN خفیف، ۳۸ درصد از افراد علائمPDR را نشان دادند.
· این نتایج نشان دهنده ی عدم وجود تطابق منظم بین پیشرفت بیماری کلیوی دیابتی و عوارض چشمی هستند.
· فشار خون سیستولیک و دیاستولیک بالا با بروز PDR، به ویژه در بیماران ESRD، ارتباط معناداری داشت.
· سطح بالای کلسترول LDL با افزایش خطرPDR مرتبط بود.
· افزایش آلبومینوری و کراتینین سرم نیز با PDR ارتباط معناداری داشتند.
· سطح HbA1c، به عنوان شاخص کنترل قند خون، ارتباط معناداری با شدت PDR نداشت.
· سن پایین تر به عنوان عامل مؤثر در بروز PDR شناخته شد.
با وجود این یافته ها، پژوهشگران به محدودیت هایی در مطالعه اشاره کردند، از جمله ماهیت گذشته نگر آن و کمبود داده در پرونده های بیماران که ممکن است باعث سوگیری انتخاب شود. برخی بیماران پیگیری های نامنظم داشتند که ارزیابی کامل روند پیشرفت عوارض را دشوار می کرد. همچنین، نژاد و قومیت به صورت خوداظهاری ثبت شده و به طور یکنواخت گزارش نشده بود، که ممکن است بر تحلیل های آماری تأثیر گذاشته باشد.
پژوهشگران نتیجه گیری کردند که اگرچهDR و DN عوامل خطر قابل اصلاح مشترکی دارند، اما روند پیشرفت آن ها لزوماً هم زمان نیست. اتکا صرف به کنترل قند خون برای پیش بینی شدت هر یک از این عوارض کافی نیست. بنابراین، هر دو عارضه باید به طور مستقل و با در نظر گرفتن پروفایل بالینی فرد و شاخص های خطر ارزیابی شوند. تیم تحقیق همچنین فرضیه ای را مطرح کرد مبنی بر اینکه تنوع ژنتیکی ممکن است در الگوهای ناهماهنگ پیشرفت این عوارض نقش داشته باشد، به طوری که برخی افراد به طور ژنتیکی مستعد ابتلا به نوع شدیدتر یکی از این دو عارضه هستند.
پژوهشگران نوشتند:«این مطالعه بر اهمیت ارزیابی فردمحور و نیاز به تحقیقات طولی بیشتر برای درک بهتر مکانیسم های زمینه ای تفاوت در روند پیشرفت بیماری های چشمی و کلیوی دیابتی تأکید دارد».
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/diabetic-retinopathy-and-nephropathy-may-not-progress-together-in-type-2-diabetes-reveals-study-154812