۲۹سپتامبر ۲۰۲۵ – پژوهشگران دانشگاه اورگان، یک روش درمانی دارویی ترکیبی جدید را آزمایش کرده اند که می تواند باکتری های مقاوم و سخت درمان موجود در عفونت های مزمن زخم ها را از بین ببرد.
یافته های آن ها که در تاریخ ۲۹سپتامبر در مجله علمیApplied and Environmental Microbiology منتشر شد، راه هایی را برای توسعه درمان های ضد میکروبی مؤثرتر که به بهبود زخم های مزمن کمک می کنند، روشن می سازد. این درمان ها همچنین می توانند خطر عفونتهای شدید را کاهش دهند؛ عفونت هایی که گاه منجر به قطع عضو می شوند، مانند زخم پای دیابتی.
این روش که با حمایت مؤسسه ملی سلامت ایالات متحده توسعه یافته است، ترکیبی از مواد شناخته شده ای است که به تنهایی تأثیر اندکی بر باکتری های مقاوم دارند؛ به ویژه باکتریPseudomonas aeruginosa که در زخم های مزمن رشد می کند. اما با افزودن دوزهای اندکی از مولکولی ساده به نام "کلرات" به آنتی بیوتیک های رایج، این ترکیب در آزمایشگاه تا ۱۰هزار برابر مؤثرتر از داروهای تک جزئی در نابودی سلول های باکتریایی عمل کرد. این قدرت بالا باعث شد دوز مورد نیاز برای از بین بردن P. aeruginosa به طور چشمگیری کاهش یابد.
دکتر ملانی اسپرو، استادیار زیست شناسی در دانشکده هنر و علوم دانشگاه اورگان و نویسنده ارشد این مطالعه، می گوید:«اگر این یافته ها قابل ترجمه به انسان باشند، می توانند مدت زمان مصرف آنتی بیوتیک ها را کاهش دهند و خطر سمیت دارویی را پایین بیاورند».
اگرچه این روش در زمینه عفونت های مزمن زخم بررسی شده است، اما ممکن است در مقابله گسترده تر با مقاومت آنتی بیوتیکی نیز مؤثر باشد.دکتر اسپرو میگوید:«من فکر می کنم ترکیب داروها رویکردی حیاتی خواهد بود که به ما در مبارزه با افزایش مقاومت آنتی بیوتیکی کمک می کند. یافتن نمونه هایی از هم افزایی میان داروهای ضد میکروبی موجود در بازار بسیار ارزشمند است، و باید بیشتر در مورد مکانیسم هایی که باعث اثربخشی آن ها می شود، تحقیق کنیم».
چالش های درمان عفونت های مزمن زخم
زخم مزمن به بافت آسیب دیده ای گفته می شود که در بازه زمانی طبیعی چهار تا دوازده هفته شروع به بهبود نمی کند. رایج ترین نوع آن، زخم پای دیابتی است؛ زخمی باز در قسمت پایینی پا که به دلیل گردش خون ضعیف، فشار طولانی مدت و کاهش حس ایجاد می شود.
بر اساس پژوهشی از انجمن دیابت آمریکا، حدود یک چهارم افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دچار زخم پا می شوند و بیش از نیمی از این موارد به عفونت می انجامد .دکتر اسپرو می گوید: «عفونت فعال، شایع ترین عارضه ای است که مانع از بهبود و بسته شدن زخم می شود. در موارد شدید، یک پنجم زخم های پای دیابتی نیاز به قطع عضو دارند. این وضعیت بسیار ناتوان کننده است، اما تحقیقات میکروبیولوژی در این زمینه بسیار اندک است. بنابراین فرصتی واقعی برای ایجاد تحول وجود دارد».
تغییرات در جریان خون، نیاز بالای سلول های التهابی به اکسیژن، و حضور باکتری ها در محل زخم مزمن، میزان اکسیژن قابل دسترس برای بافت را محدود می کنند و مانع از بهبود می شوند. این شرایط کم اکسیژن دقیقاً همان مشکلی است که مقابله با عفونت های باکتریایی را دشوار می سازد: مقاومت و تحمل آنتی بیوتیکی را آشکار می کند.
وقتی محل زخم دچار کمبود اکسیژن می شود، باکتری ها برای تأمین انرژی به تنفس نیترات روی می آورند. رشد آن ها کند می شود، اما همچنان زنده می مانند و گسترش می یابند.این رشد کُند، به ویژه در مورد P. aeruginosa، باعث می شود که باکتری ها به طور قابل توجهی در برابر آنتی بیوتیک های رایج مقاوم باشند.
دکتر اسپرو توضیح داد که بسیاری از داروها بر اساس توانایی شان در نابودی باکتری های پرسرعت ارزیابی می شوند، اما وقتی باکتری ها آهسته رشد می کنند، این داروها - که اغلب فقط در شرایط غنی از اکسیژن آزمایش شده اند- بی اثر می شوند، حداقل زمانی که به تنهایی مصرف شوند.
بهره برداری بیشتر از آنتی بیوتیکهای موجود
دکتر اسپرو گفت: وقتی آنتی بیوتیک ها با مولکول کوچکی به نام کلرات ترکیب می شوند، این ترکیب سلول باکتری را تحت فشاری قرار می دهد که آن را به شدت نسبت به آنتی بیوتیک ها حساس می کند.
این پژوهش بر پایه مطالعاتی بنا شده که دکتر اسپرو نخستین بار به عنوان پژوهشگر فوق دکترا در مؤسسه فناوری کالیفرنیا انجام داده بود. او پیش تر نشان داده بود که کلرات - ترکیبی ساده که در دوزهای پایین برای پستانداران و انسان ها بی ضرر است - می تواند آنتی بیوتیک های ضعیف را به قاتلان قدرتمند باکتری ها در محیط های آزمایشگاهی و مدل های موش دیابتی تبدیل کند.
با کمک یک بودجه ۱.۸۴میلیون دلاری از مؤسسه ملی سلامت ایالات متحده طی پنج سال، دکتر اسپرو توانسته تحقیقات خود را در آزمایشگاه جدیدش در دانشگاه اورگان ادامه دهد. آخرین مطالعه او نشان داد که کلرات می تواند اثربخشی انواع مختلفی از آنتی بیوتیک ها را در نابودی باکتری P. aeruginosa افزایش دهد و دوز مورد نیاز برای مقابله با این پاتوژن را کاهش دهد. طبق یافته های ااین پژوهش، با افزودن مقدار اندکی کلرات، تیم او توانست تنها با ۱درصد از دوز استاندارد آنتی بیوتیک وسیع الطیف سفتازیدیم، باکتری را از بین ببرد.
دکتر اسپرو می گوید:«در مورد عفونت های مزمن، افراد اغلب برای مدت طولانی تحت درمان با آنتی بیوتیک قرار می گیرند، و این می تواند آسیب جدی به بدن وارد کند. داروهایی با سمیت بالا می توانند میکروب های روده را مختل کرده و عوارض جانبی شدیدی ایجاد کنند. هر کاری که بتوانیم برای کاهش مدت زمان مصرف آنتی بیوتیک و پایین آوردن دوز آن انجام دهیم، به نفع بیمار است».
این نتایج از آزمایش های کنترل شده روی کشت های سلولی باکتریایی به دست آمده اند، بنابراین با کاربرد بالینی هنوز فاصله زیادی دارند. دکتر اسپرو توضیح داد که عفونت های مزمن معمولاً فقط شامل یک نوع باکتری نیستند، بلکه میزبان مجموعه ای از میکروب ها هستند که با هم زندگی می کنند و با هم تعامل دارند. بنابراین بررسی تأثیر ترکیب های دارویی بر این جوامع پیچیده در مدل های جانوری، گام بعدی آشکار در مسیر تحقیق است.
مکانیسم دقیق عملکرد کلرات در تقویت آنتی بیوتیک ها هنوز ناشناخته است. دکتر اسپرو توضیح داد که دانشمندان می دانند کلرات می تواند مسیر تنفس نیترات را در باکتری ها مختل کند، به طوری که در نبود کامل اکسیژن، میکروب ها نابود می شوند. اما در محیط هایی با اکسیژن کم یا زیاد، باکتری هاتاحدی می توانند آسیب را ترمیم کرده و در برابر این ماده مقاومت کنند. به همین دلیل، در آزمایش های سنتی تک دارویی که معمولاً در شرایط پر اکسیژن انجام می شوند، کلرات نادیده گرفته شده است.
او افزود: «من فکر می کنم آنچه هنوز به طور کامل درک نکرده ایم، نوع فشارهایی است که این ترکیبات به سلول وارد می کنند و برای ما نامرئی هستند. اگر تنها معیار ما زنده ماندن باشد – یعنی آیا باکتری می میرد یا زنده می ماند – فقط همان را بررسی خواهیم کرد. باید بپرسیم چه فرآیندهایی در سلول تحت فشار قرار گرفته اند که می توانند در حضور آنتی بیوتیک ها منجر به فروپاشی آن شوند».
دکتر اسپرو امیدوار است که بررسی « ساختار درون سلول» هنگام مواجهه با ترکیب کلرات و آنتی بیوتیک، به دانشمندان نشان دهد که ماشین آلات زیستی چگونه باعث حساس شدن باکتری ها نسبت به طیف وسیعی از داروها می شوند.
او گفت: «این یافته ها نه تنها برای درمان عفونت های مزمن زخم ها اهمیت دارند، بلکه به طور گسترده تر برای حوزه بیماری های عفونی و مبارزه با مقاومت آنتی بیوتیکی و شکست درمانی نیز حیاتی هستند. وقتی مکانیسم های هم افزایی دارویی را درک کنیم، می توانیم مولکول های دیگری را پیدا کنیم که چنین رفتارهایی را ایجاد می کنند، و دیگر نیازی به آزمون و خطا برای ترکیب هر دارو با دیگری نخواهیم داشت. بدین ترتیب می توانیم با استفاده از مولکول هایی که قبلاً تأیید شده اند، طراحی منطقی دارو را آغاز کنیم».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250929/New-combination-drug-therapy-offers-hope-for-treating-chronic-wound-infections.aspx