۲سپتامبر ۲۰۲۵ - بر اساس پژوهش جدید منتشر شده در ژورنال Diagnosticsکه قرار است در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعات دیابت (EASD) در وین، اتریش (۱۵تا ۱۹سپتامبر) ارائه شود، افرادی که از طریق واکسیناسیون نسبت به ویروس هپاتیت B ایمن شده اند، در معرض خطر کمتری برای ابتلا به انواع دیابت قرار دارند. این مطالعه توسط دکتر نو-کوین فَن از دانشگاه پزشکی تایپه، تایوان، تحت نظارت پروفسور چیفِنگ چِن انجام شده است.
کبد، نقش مهمی در متابولیسم گلوکز دارد و به ویژه در حفظ تعادل سطح قند خون (هومئوستاز گلوکز) مؤثر است. تصور می شود که عفونت HBV عملکرد کبد را مختل کرده و مسیرهای متابولیکی را دچار اختلال می کند، که در نهایت می تواند خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد. بنابراین، واکسیناسیون علیه HBV که ایمنی در برابر این ویروس را فراهم می کند، ممکن است این خطر را کاهش دهد. با این حال، نقش ایمنی HBV در پیشگیری از دیابت در افرادی که به این ویروس مبتلا نیستند، تاکنون به طور کامل بررسی نشده بود.
در این مطالعه، پژوهشگران از داده های ناشناس پزشکی الکترونیکی پلتفرم جهانیTriNetX استفاده کردند که اطلاعاتی از ۱۳۱ مرکز درمانی در شبکه های مختلف جهانی شامل آمریکا، اروپا، خاورمیانه، آفریقا، آسیا-اقیانوسیه و آمریکای لاتین را در بر می گیرد.
این مطالعه شامل بزرگسالان (۱۸سال به بالا) با نتایج سرولوژیHBsAb (آنتیبادی سطحی هپاتیت B) بود که نشانگر ایمنی نسبت به HBV است. افراد دارای عفونت قبلیHBV از مطالعه حذف شدند. شرکت کنندگان به دو گروه تقسیم شدند: ایمن شده(HBsAb ≥10 mIU/mL) ، و غیرایمن (HBsAb <10 mIU/mL). در این شرایط، مثبت بودنHBsAb به واکسیناسیون نسبت داده شد و منفی بودن آن نشان دهنده عدم واکسیناسیون یا پاسخ ایمنی ناکافی پس از واکسن بود. در مجموع، ۵۷۳۷۸۵ نفر در گروه ایمن شده و ۳۱۸۶۸۴ نفر در گروه غیرایمن قرار گرفتند.
دیابت بر اساس تشخیص بالینی، مصرف داروهای دیابت یا سطح HbA1c برابر یا بالاتر از ۶.۵ درصدتعریف شد. داده ها بر اساس ویژگی های جمعیتی و بیماری های همراه تنظیم شدند.
نتایج نشان داد که گروه ایمن شده نسبت به گروه غیرایمن، ۱۵درصدخطر کمتری برای ابتلا به دیابت داشتند. همچنین یک اثر وابسته به دوز مشاهده شد؛ به طوری که سطوح بالاتر آنتی بادی HBsAb با محافظت بیشتری همراه بود. سطح HBsAb برابر یا بالاتر از ۱۰۰میلی واحد در میلی لیتر با کاهش ۱۹ درصدی و سطح برابر یا بالاتر از ۱۰۰۰ میلی واحد در میلی لیتر با کاهش ۴۳ درصدی در خطر دیابت، در مقایسه با سطح کمتر از 10 میلی واحد در میلی لیتر همراه بود.
اثر محافظتی واکسن HBV با سن نیز مرتبط بود. افراد ایمن شده در گروههای سنی ۱۸ تا ۴۴ سال، ۴۵ تا ۶۴ سال، و ۶۵سال به بالا به ترتیب ۲۰ درصد، ۱۱ درصد و ۱۲ درصد خطر کمتری برای ابتلا به دیابت داشتند.
پژوهشگران به تفاوت های جغرافیایی نیز اشاره کرده و گفتند: «تحلیل های طبقه بندی شده تفاوت های قابل توجهی در اثر محافظتی ایمنی HBV در برابر دیابت نشان دادند. جالب اینکه ایالات متحده با وجود ثروت و سیستم سلامت پیشرفته، کمترین میزان محافظت را در برابر دیابت از طریق ایمنی HBV داشت. آن ها تأکید کردند که مطالعات بیشتری برای روشن شدن دلایل این تفاوت ها لازم است».
در مورد اثر سن، پژوهشگران توضیح دادند که «ارتباط بین ایمنی HBV و کاهش خطر دیابت در افراد جوان قوی تر از افراد میانسال و سالمند بود. این یافته ممکن است به دلیل پیری طبیعی سیستم ایمنی (immunosenescence) باشد که منجر به کاهش پاسخ ایمنی ناشی از واکسن در بزرگسالان مسن می شود».
از منظر رفتاری نیز اشاره شد: «افرادی که برنامه واکسیناسیون را کامل می کنند، ممکن است آگاه تر از نظر سلامت باشند و رفتارهای سالم تری مانند تغذیه مناسب یا ورزش منظم داشته باشند. این احتمال وجود دارد که رفتارهای سلامت به عنوان یک عامل مخدوش کننده در این ارتباط عمل کند».
در پایان، پژوهشگران نتیجه گیری کردند که «توان بالقوه واکسن HBV برای پیشگیری همزمان از هپاتیت B و دیابت نشان می دهد که این واکسن یک مداخله با دو مزیت منحصر به فرد است. پیشگیری سنتی از دیابت نیازمند تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی، ورزش یا دارو است که تعهدی بلند مدت است و هزینه بر می باشد. در مقابل، واکسن HBV در دسترس و مقرون به صرفه است، به ویژه در مناطقی با شیوع بالایHBV و دیابت مانند آسیا-اقیانوسیه و آفریقا. مطالعات بیشتر برای تأیید این اثرات و بررسی مکانیسم های زیربنایی ضروری است. در صورت تأیید، واکسن HBV می تواند به ابزاری کلیدی برای پیشگیری از بیماری های عفونی و مزمن تبدیل شود».
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250902/Hepatitis-B-immunity-reduces-diabetes-risk-across-age-groups.aspx