۱۰ژوئیه ۲۰۲۶- پژوهش جدیدی که در نشست سالانه انجمن بینالمللی تحقیقات سلولهای بنیادی(ISSCR) ۲۰۲۶ ارائه شد، رویکردی را بررسی کرده است که میتواند پتانسیل «سلولدرمانی جایگزین» را در دیابت نوع ۱ گسترش دهد. این تحقیق به بررسی این موضوع پرداخته است که آیا سلولهای تولیدکننده انسولین «آلوژنیک» (از منبع غیرهمسان) که از نظر ایمنی مهندسی شدهاند، میتوانند بدون نیاز به استفادۀ طولانی مدت از داروهای سرکوبکنندههای ایمنی زنده بمانند و عملکرد خود را حفظ کنند یا خیر.
این مطالعه به یکی از چالشهای اصلی این حوزه میپردازد: غلبه بر «رد ایمنی» عاملی که تاکنون استفاده گسترده از درمانهای جایگزین مبتنی بر سلولهای جزیرهای و سلولهای بنیادی را در دیابت نوع ۱ محدود کرده است.
دکتر سونیا شرپفر، از مرکز پزشکی Cedars-Sinai آمریکا و استاد مهمان دانشگاه آپالا در سوئد که در این نشست سخنرانی کرد، اظهار داشت: «دیابت نوع ۱ همچنان عمدتاً با انسولین درمان میشود، نه با جایگزینی سلولهای تولیدکننده انسولینی که از دست رفتهاند. هدف ما توسعه یک رویکرد جایگزینی سلولی است که در آن سلول های پیوند شده بتوانند بدون نیاز به مصرف مداوم داروهای سرکوبکننده ایمنی، زنده بمانند و کار کنند؛ با این چشمانداز بلندمدت که بتوانیم درمانی شفابخشبرای مبتلایان به دیابت نوع ۱ ارائه دهیم».
این اولین مطالعه انسانی طراحی شده است تا ارزیابی کند آیا «مهندسی هیپوایمیون یا مهندسی کاهش پاسخ ایمنی» میتواند باعث بقای سلولهای آلوژنیک پیوندی، محافظت آنها در برابر حملات ایمنی و عملکرد آنها بدون نیاز به داروهای سرکوبکننده ایمنی مزمن شود یا خیر.
دکتر شرپفر، افزود: «مهمترین نکته این است که اکنون ما در یک مطالعه انسانی قادر هستیم این سوال را بپرسیم که آیا مهندسی هیپوایمیون میتواند به سلولهای آلوژنیک پیوندی اجازه دهد بدون نیاز به سرکوب مزمن ایمنی، در بدن باقی بمانند و فعالیت کنند یا خیر. این پرسشی محوری در این حوزه علمی بوده است».
این تحقیق فراتر از پیامدهای احتمالی برای دیابت نوع ۱، میتواند با بررسی اینکه آیا سلولهای مهندسیشده از نظر ایمنی میتوانند بهطور ایمن از نظر بقا، محافظت ایمنی و عملکرد در انسان مورد ارزیابی قرار گیرند یا خیر، مسیر توسعه گستردهتر درمانهای مبتنی بر سلولهای بنیادی آلوژنیک را هموار کند.
در صورت تأیید در مطالعات آینده، این یافتهها میتوانند با از میان برداشتن یکی از موانع اصلی استفاده گسترده از درمانهای جایگزین سلولی، دسترسی به این درمانها را افزایش دهند.
دکتر شرپفر توضیح داد: «این یافتهها میتوانند از آیندهای حمایت کنند که در آن درمانهای جایگزین سلولی برای دیابت نوع ۱بسیار کاربردیتر شده و دیگر نیازی به سرکوب مادامالعمر ایمنی نداشته باشند. این یک گام مهم به سوی یک "درمان عملکردی" خواهد بود؛ از طریق جایگزینی سلولهای تولیدکننده انسولین از دست رفته، بازگرداندن تولید بیولوژیک انسولین و کاهش بار روزانه مدیریت بیماری برای بیماران».
با این حال، سوالات مهمی همچنان باقی است؛ از جمله اینکه این درمان در طول زمان چقدر پایداری خواهد داشت، سلولهای هیپوایمیون چگونه با پاسخهای «آلوایمیون» و «خودایمنی» تعامل میکنند، و چگونه میتوان این رویکرد را به محصولات درمانی مقیاسپذیر برای جمعیتهای بزرگتری از بیماران تبدیل کرد.
دکتر شرپفر، در پایان گفت: «اگر بتوانیم بهطور قابل اعتماد از سلولهای پیوندی در برابر رد ایمنی محافظت کنیم، این رویکرد میتواند در را به روی انواع درمانهای جایگزین سلول، بافت و در نهایت اندامهای "آماده مصرف" باز کند که میتوانند در زمان و مکان مورد نیاز، در دسترس بیماران قرار گیرند».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-07-human-explores-immune-cell-therapy.html