پروتئینهای در گردش خون چه نقشی در تعیین خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ دارند؟ آیا اثرات این پروتئین ها با تغییرات رژیم غذایی نیز مرتبط هستند؟
در مطالعه ی جدیدی که در نشریه آمریکایی تغذیه بالینی منتشر شده است، محققان دانشگاه فناوری چالمرز حدود ۱۰۰ پروتئین را شناسایی کرده اند، که با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط هستند. برخی از این پروتئین ها می توانند بهعنوان اهداف بالقوه برای مداخلات پیشگیرانه یا توسعه داروهای جدید مورد استفاده قرار گیرند.
دیابت، یک بیماری مزمن است که می تواند به عوارض جدی مانند بیماری های قلبی، سکته مغزی، نابینایی و نارسایی کلیه منجر شود. بروز این بیماری به ترکیبی از عوامل ژنتیکی و سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، بستگی دارد. پیشگیری از دیابت نوع ۲هم برای افراد و هم برای جامعه مزایای چشمگیری دارد، به ویژه با توجه به افزایش تعداد مبتلایان جوان. تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی می تواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به بیماری را کاهش دهد و از پیشرفت پیش دیابت به دیابت جلوگیری کند.
اهداف بالقوه برای توسعه داروهای آینده
پروتئین های در گردش خون می توانند بازتابی از وضعیت سلامت فرد باشند. مطالعات پیشین نشان داده اند که برخی پروتئین ها با خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط هستند. در این مطالعه جدید، پژوهشگران بر رابطه علّی تاثیر مستقیم برخی پروتئین ها در بروز بیماری تمرکز کردند.
دکتر ریکارد لاندبرگ، استاد علوم تغذیه و رهبر این پروژه، گفت:«ما به ویژه به شناسایی پروتئین هایی علاقه مندیم که مستقیماً در بروز دیابت نوع ۲ نقش دارند، چرا که این پروتئین ها می توانند اهدافی بالقوه برای توسعه دارو یا راهبردهای پیشگیرانه مانند تغذیه شخصی سازی شده باشند».
تأیید نتایج در دو مطالعه ی مستقل
در این پژوهش، حدود ۲۷۰ پروتئین که در فرآیندهای زیستی مرتبط با دیابت نوع ۲ مانند التهاب و حساسیت به انسولین نقش دارند، مورد بررسی قرار گرفتند. نمونه های خونی از دو گروه بزرگ سوئدی تحلیل شد؛ افرادی که در ابتدا نمونه و داده ارائه داده بودند و سپس در طول زمان از طریق سامانه های ملی پیگیری شدند.
از میان حدود ۹۲۰۰ شرکت کننده، ۴۸۶نفر در طی میانگین ۵.۵سال پیگیری به دیابت نوع ۲مبتلا شدند. پژوهشگران ۱۱۲ پروتئین را شناسایی کردند که با افزایش خطر بیماری مرتبط بودند، مستقل از سن، جنسیت یا سبک زندگی.
دکتر لاندبرگ گفت:«نکته قوت بزرگ مطالعه ما این بود که توانستیم پروتئین های مرتبط با دیابت نوع ۲ را در یک گروه شناسایی کرده و سپس این یافته ها را در گروهی مستقل تأیید کنیم- که این موضوع بسیار منحصر به فرد است».
الگوهای غذایی مرتبط با پروتئینهای خاص
برای بررسی راهبردهای پیشگیرانه تغذیه ای، پژوهشگران همچنین بررسی کردند که این پروتئین ها چگونه با الگوهای غذایی رایج مرتبط هستند.
دکتر لاندبرگ توضیح داد: «ما نوعی از الگوهای غذایی را در میان شرکت کنندگان یافتیم که با این پروتئین های خاص مرتبط بودند، که بسیار هیجانانگیز است. البته هنوز رابطه علّی را اثبات نکرده ایم، اما این یافته ها نشانه ای از تأثیر احتمالی رژیم غذایی بر این پروتئینهاست».
به گفته او، گام بعدی می تواند شامل مطالعات مداخله ای باشد که تأثیر الگوهای غذایی خاص- مانند رژیم های غنی از غلات کامل یا سبزیجات- را بر غلظت این پروتئین ها در خون، و ارتباط آن با خطر ابتلا به بیماری را بررسی کنند.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-11-proteins-blood-linked-diabetes.html