۲ سپتامبر ۲۰۲۵- یک مطالعه ی جدید که در نشریه Diabetes Research and Clinical Practice منتشر شده است، نگرانی مهمی را برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲(T2DM) که تحت درمان طولانی مدت با متفورمین هستند، مطرح می کند. پژوهشگران به سرپرستی دکتر آریانا سپاسی از دانشکده داروسازی و علوم دارویی اسکگز- دانشگاه کالیفرنیا در سن دیگو- گزارش دادند که مصرف طولانی مدت متفورمین ارتباطی قوی با کمبود ویتامین B12 و افزایش خطر نوروپاتی محیطی دارد. این یافته ها بر اهمیت پایش منظم سطح ویتامینB12 در بیمارانی که به طور طولانی مدت از متفورمین استفاده می کنند، تأکید دارند.
این تحلیل با استفاده از داده های برنامه تحقیقاتی "All of Us" متعلق به مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) انجام شده و شامل نمونه ای بزرگ از جمعیت واقعی با ۱۴۸۰۸ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲ بوده است. از میان این افراد، ۶۱.۷ درصد گزارش دادند که از متفورمین استفاده می کنند و حدود ۳۸ درصد از آن ها به عنوان مصرف کنندگان بلند مدت (۴سال یا بیشتر) طبقه بندی شدند. طراحی مطالعه از نوع گذشته نگر، مشاهده ای و مقطعی بود و وضعیت ویتامین B12 و شیوع نوروپاتی بین سه گروه مقایسه شد: مصرف کنندگان بلند مدت، مصرف کنندگان کوتاه مدت (کمتر از ۴سال)، و افراد بدون مصرف متفورمین.
یافته های کلیدی این مطالعه شامل موارد زیر بود:
· مصرف متفورمین به مدت ۴ سال یا بیشتر پس از تعدیل عوامل مخدوش کننده با افزایش ۶۷ درصدی خطر کمبود ویتامین B12 نسبت به افراد غیرمصرف کننده همراه بود.
· خطر کمبود ویتامین B12 در مصرف کنندگان بلند مدت نسبت به مصرف کنندگان کوتاه مدت ۳۸ درصد بیشتر بود.
· شیوع نوروپاتی محیطی در مصرف کنندگان بلند مدت نسبت به گروه کوتاه مدت 39 درصد بیشتر گزارش شد.
· تفاوت در خطر نوروپاتی بین مصرف کنندگان بلند مدت و افراد غیرمصرف کننده از نظر آماری معنادار نبود، اما روند کلی نشان دهنده ی الگوی نگران کننده ای بود.
· خطر کمبود ویتامین B12 به طور تقریبی ۳ درصد در هر سال پس از شروع درمان با متفورمین افزایش می یافت، که نشان دهنده ی اثر تجمعی در طول زمان است.
این مطالعه به تعامل پیچیده ای بین مدت زمان ابتلا به دیابت، میزان مواجهه با متفورمین و خطر نوروپاتی اشاره دارد. این رابطه نشان می دهد که عوارض نوروپاتیک ممکن است صرفاً ناشی از هایپرگلایسمی نباشند، بلکه کمبودهای تغذیه ای ناشی از دارو نیز نقش مهمی دارند. به گفته ی نویسندگان، این یافته ها ضرورت ادغام غربالگری ویتامین B12 در مراقبت های روتین بیماران تحت درمان طولانی مدت با متفورمین را برجسته می کند، به ویژه زمانی که علائم نوروپاتی ظاهر می شوند.
نویسندگان به محدودیت هایی نیز اشاره کردند، از جمله طراحی مشاهده ای مطالعه که مانع از اثبات رابطه ی علت و معلولی می شود، و ناتوانی در کنترل کامل عواملی مانند عادات غذایی، زمینه های ژنتیکی، بیماری های همراه مانند کم خونی، و پایبندی به مکمل های ویتامین B12.همچنین، نبود اطلاعات کامل درباره ی تاریخچه ی دارویی ممکن است بر نتایج تأثیر گذاشته باشد.
در پایان، پژوهشگران نتیجه گیری کردند که با توجه به تجویز گسترده ی متفورمین- حتی فراتر از درمان دیابت- پزشکان باید نسبت به پیامدهای بلندمدت آن هوشیار باشند.پایش منظم ویتامین B12و مداخلات به موقع می تواند در پیشگیری از نوروپاتی، تشخیص علل زمینه ای آن، و ارتقاء کیفیت زندگی بیماران نقش حیاتی ایفا کند.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/long-term-metformin-use-linked-to-vitamin-b12-deficiency-and-neuropathy-study-finds-154390