19 سپتامبر 2025- بر اساس مطالعه ای که در مجله Frontiers in Clinical Diabetes and Healthcare منتشر شده است، تغییر در رفتارهای تغذیه ای بیرونی ممکن است بر اثربخشی داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون-۱(GLP-1RA) در کاهش قند خون و مدیریت وزن بدن در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ تأثیر بگذارد.
پیشینه
در این مطالعه، پژوهشگران به بررسی رابطه بین رفتارهای تغذیه ای و اثربخشی داروهای GLP-1RAدر بیماران دیابت نوع ۲ پرداختند.
داروهایGLP-1RA به طور گسترده برای درمان دیابت نوع ۲ و چاقی استفاده می شوند. این داروها در کاهش سطح قند خون و ایجاد کاهش وزن قابل توجه بالینی بسیار مؤثر هستند.
با وجود اثربخشی درمانی شناخته شده، تأثیر این داروها بر کاهش قند خون و وزن بدن در افراد مختلف تفاوت زیادی دارد. شواهد جدید نشان می دهد که رفتارهای تغذیه ای افراد ممکن است بر پاسخ آن ها به درمان با GLP-1RA تأثیر بگذارد.
رفتار تغذیه ای ارتباط قابل توجهی با مدیریت دیابت نوع ۲ و چاقی دارد. عوامل روانی-اجتماعی، رفتاری و محیطی مختلف می توانند تعیین کننده رفتار تغذیه ای باشند. برخی رفتارهای تغذیه ای مانند تغذیه بیرونی، تغذیه احساسی و تغذیه ی مهار شده و متعاقب آن پرخوری، و افزایش وزن مرتبط هستند.
رفتار تغذیه ای بیرونی به مصرف غذا در پاسخ به محرک های بیرونی مانند دیدن یا بوییدن غذا اشاره دارد. در مقابل، تغذیه احساسی به مصرف غذا در پاسخ به احساسات منفی مانند اضطراب و افسردگی گفته می شود. هر دو نوع رفتار با مصرف بیش از حد غذاهای پرکالری و افزایش وزن مرتبط هستند.
از سوی دیگر، تغذیه ی مهار شده به کنترل آگاهانه مصرف غذا برای مدیریت وزن بدن گفته می شود. این نوع تغذیه اغلب با کنترل بهتر وزن همراه است، اما اگر بیش از حد اعمال شود و یا به درستی مدیریت نشود، می تواند منجر به پرخوری گردد. در این مطالعه، تغذیه محدود شده ارتباط معناداری با نتایج بلندمدت نداشت.
طراحی مطالعه
در این مطالعه، ۹۲ بیمار مبتلا به دیابت که تحت درمان با داروهای GLP-1RA بودند، از چهار مرکز درمانی در ژاپن انتخاب شدند.
شرکت کنندگان از نظر تغییرات در پارامترهای بالینی از جمله قند خون ناشتا، هموگلوبین گلیکوزیله، وزن بدن، درصد چربی بدن و رفتارهای تغذیه ای طی ۱۲ ماه مورد ارزیابی قرار گرفتند. این ارزیابی ها در سه زمان انجام شد: در آغاز درمان(پایه)، پس از ۳ ماه و پس از ۱۲ ماه از شروع درمان.
یافته های کلیدی
نتایج نشان داد که درمان ۱۲ ماهه با GLP-1RA به طور قابل توجهی هموگلوبین گلیکوزیله (شاخص کنترل قند خون)، وزن بدن و درصد چربی بدن را در بیماران دیابتی بهبود داد. در عین حال، توده عضلانی اسکلتی با وجود کاهش وزن حفظ شد.
این درمان همچنین منجر به کاهش قابل توجه آنزیم های کبدی و کلسترول تام شد. کلسترول HDL افزایش یافت و تری گلیسریدها روند بهبود غیرمعناداری را نشان دادند، بدون اینکه پروفایل چربی به طور کامل بهبود یابد.
تحلیل رژیم غذایی نشان داد که پس از درمان با GLP-1RA، مصرف کالری و درشت مغذی ها به طور قابل توجهی کاهش یافت. نمرات رفتار تغذیه ای بیرونی نیز در ماه های سوم و دوازدهم پس از درمان به طور پیوسته بهبود یافتند.
رفتار خوردن احساسی در ماه سوم کاهش اولیه قابل توجهی را نشان داد که تا 12 ماه به الگوی پایه بازگشت. در مقابل، رفتار خوردن مهار شده افزایش گذرا در ماه سوم نشان داد که تا 12 ماه به الگوی پایه بازگشت.
در میان سه رفتار خوردن که مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، نمره بالاتر رفتار خوردن بیرونی در پایه با کاهش بیشتر وزن بدن در ماه دوازدهم و تمایل به بهبود نتایج گلایسمی همراه بود.
قابل توجه است که بین GLP-1RAهای مختلف مقداری تنوع وجود داشت: دولاگلوتاید، سماگلوتاید خوراکی و سماگلوتاید تزریقی همگی به طور قابل توجهی HbA1cو وزن بدن را کاهش دادند، در حالی که لیراگلوتاید HbA1cرا بهبود بخشید اما منجر به کاهش قابل توجه وزن نشد، احتمالاً به دلیل تعداد کمتر شرکت کنندگانی که این دارو را دریافت کردند.
اهمیت مطالعه
یافته های این مطالعه نشان می دهد که GLP-1RAها می توانند پس از 12 ماه درمان در محیط های بالینی واقعی، کنترل گلایسمی را به طور قابل توجهی بهبود بخشند و وزن بدن و درصد چربی بدن را در بیماران دیابتی کاهش دهند. علاوه بر بهبود متابولیک، درمان با GLP-1RAمی تواند رفتار خوردن بیرونی را که یک عامل روانشناختی کلیدی مرتبط با پرخوری و چاقی است، به طور قابل توجهی کاهش دهد.
ارتباط بین رفتار خوردن بیرونی و پیامدهای بالینی مشاهده شده در این مطالعه نشان می دهد که نمرات رفتار خوردن بیرونی ممکن است به عنوان یک پیش بینی کننده رفتاری مفید برای اثربخشی درمانی GLP-1RA عمل کند و به هدایت استراتژی های درمانی شخصی در عمل بالینی کمک کند. کاهش مشاهده شده در نمرات رفتار خوردن بیرونی نشان می دهد که GLP-1RAها ممکن است به سرکوب پرخوری ناشی از محرک های خارجی، مانند ظاهر، عطر یا در دسترس بودن غذا، کمک کنند.
شواهد موجود، بیش فعالی مناطق مغزی مرتبط با پاداش را در افراد چاق در پاسخ به محرک های بصری غذا نشان می دهد. مشخص شده است که GLP-1RAها این بیش فعالی را سرکوب می کنند، که می تواند به توضیح کاهش مشاهده شده در رفتار خوردن بیرونی پس از درمان با GLP-1RAکمک کند. علاوه بر این، مطالعات قبلی نشان داده اند که افرادی که رفتار خوردن عاطفی بالایی دارند، سرکوب کمتری از پاسخ های عصبی به محرک های غذایی را در طول درمان با GLP-1RA نشان می دهند، که به طور بالقوه می تواند پاسخگویی آنها به درمان را کاهش دهد. این ممکن است به توضیح عدم ارتباط مشاهده شده بین رفتار خوردن عاطفی و پیامدهای بالینی طولانی مدت کمک کند.
مشخص شده است که شرکت کنندگانی با نمرات بالاتر در رفتار تغذیه ای بیرونی در ابتدای مطالعه، کاهش وزن به مراتب بیشتری را تجربه کردند، اما تنها بهبود جزئی در کنترل قند خون پس از درمان با داروهای آگونیست گیرندهGLP-1 در این افراد مشاهده شد. شواهد مکانیسمی نشان می دهد که داروهایGLP-1RA با افزایش ترشح انسولین و کاهش ترشح گلوکاگون، سطح گلوکز خون را کاهش می دهند. از آنجایی که این مسیرها تحت تأثیر رفتارهای تغذیه ای قرار نمی گیرند، تنها بهبود جزئی در کنترل قند خون در میان شرکت کنندگانی با رفتار تغذیه ای بیرونی بالا در ابتدای مطالعه مشاهده شده است.
به دلیل طراحی مشاهده ای، این مطالعه نتوانست علیت ارتباطات مشاهده شده، را اثبات کند. علاوه بر این، تجزیه و تحلیل مطالعه، عوامل سبک زندگی، شرایط روانی یا وضعیت اجتماعی-اقتصادی را به عنوان عوامل مخدوش کننده بالقوه که ممکن است بر یافته ها تأثیر بگذارند، در نظر نگرفت.
این مطالعه داده های خود گزارش شده در مورد رفتارهای غذایی را تجزیه و تحلیل کرد، که ممکن است باعث سوگیری یادآوری یا سوگیری مطلوبیت اجتماعی شود. جمعیت مورد مطالعه عمدتاً شامل افراد با انگیزه بالا بود که تمایل بیشتری به اصلاح سبک زندگی و پایبندی به درمان داشتند، که ممکن است تعمیم پذیری یافته ها را به طیف وسیعی از جمعیت دیابتی محدود کند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250919/Can-eating-style-affect-how-well-GLP-1-drugs-control-diabetes-and-weight.aspx