۱۲نوامبر ۲۰۲۵ – محققان در یک کارآزمایی اولیه تاثیر انسولین خوراکی (POInT) را بر پیشگیری از دیابت نوع ۱ در کودکان در معرض خطر، بررسی کردند. نتایج اولیه این مطالعه، گامی مهم در جهت پیشگیری از دیابت نوع ۱ محسوب می شود و مسیر آینده را به سوی راهبردهای شخصی سازی شده هدایت می کند. گروهی از پژوهشگران مرکز هلمهولتز مونیخ و دانشگاه فنی مونیخ(TUM) دریافتند که اثر درمان با انسولین خوراکی در زیرگروه های مختلف، بسته به نوع ژن انسولین آن ها، متفاوت است.
در مطالعه ی POInTبه عنوان نخستین کارآزمایی بالینی تصادفی و کنترل شده بررسی گردید که آیا مصرف روزانه انسولین خوراکی می تواند بروز آنتی بادی های جزایر پانکراس را- که با بروز دیابت نوع ۱ مرتبط هستند- در کودکان با خطر ژنتیکی بالا به تأخیر اندازد یا از آن پیشگیری کند. این همکاری بی سابقه که از سال ۲۰۱۷ در پنج کشور اروپایی آغاز شد، توسط پلتفرم جهانی پیشگیری از دیابت خودایمنی (GPPAD) اجرا گردید و شامل ۱۰۵۰کودک بود. این کارآزمایی حاصل بیش از ۳۰ سال پژوهش ژنتیکی و ایمونولوژیک است و یکی از بزرگ ترین تلاش ها در زمینه پیشگیری زودهنگام از بیماری های خودایمنی به شمار می رود. یافته های این مطالعه در نشریه ی The Lancet منتشر شده است.
عدم تأثیر بر بروز کلی آنتی بادی های جزایر پانکراس
پژوهشگران گزارش دادند که مصرف روزانه پودر انسولین توسط شرکت کنندگان به خوبی تحمل شد. با این حال، مصرف انسولین خوراکی تأثیری بر بروز کلی آنتی بادی های جزایر پانکراس در طول دوره مطالعه نداشت.
اگرچه این نتیجه به معنای منفی بودن پیامد اولیه مطالعه است، اما تحلیل های اکتشافی یافته های ثانویه امیدوارکننده ای را نشان دادند: کودکانی که انسولین خوراکی دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروه دارونما، روند پیشرفت به دیابت نوع ۱ بالینی را با تأخیر تجربه کردند. نکته قابل توجه این که اثر درمان بسته به نوع ژن انسولین کودک متفاوت بود- که نشان دهنده ی امکان توسعه راهبردهای پیشگیرانه ی مبتنی بر ژنتیک است.
درمانی با تأثیر مثبت بر روند بیماری
پروفسور آنته-گابریله زیگلر، پژوهشگر ارشد این مطالعه، رئیس بخش دیابت و دیابت بارداری در بیمارستان دانشگاهیTUM و مدیر مؤسسه تحقیقات دیابت هلمهولتز مونیخ، گفت:«مطالعهPOInT دیدگاه ما را نسبت به درمان های مبتنی بر آنتی ژن در دیابت نوع ۱ تغییر خواهد داد. اگرچه درمان با انسولین خوراکی نتوانست بروز آنتی بادی های جزایر پانکراس را آن طور که انتظار داشتیم، متوقف کند، اما داده های این کارآزمایی نشان داد که این درمان ممکن است روند بیماری را به طور مثبت تحت تأثیر قرار دهد».
پروفسور زیگلر توضیح داد: «نخست، مشاهده کردیم که در کودکانی که انسولین خوراکی دریافت کرده بودند، روند پیشرفت به بیماری بالینی با تأخیر همراه بود، که خود پیام مثبتی محسوب می شود. دومین یافته ی چشمگیر آن بود که اثر درمان بسته به ژنتیک کودک متفاوت بود. به ویژه در کودکانی که دارای واریانت های ژنی مرتبط با خطر دیابت نوع ۱ بودند، تأخیر در شروع بیماری مشاهده شد- که دریچه ای را به سوی پیشگیری هدفمند و شخصی سازی شده از دیابت نوع ۱ می گشاید».
او ادامه داد: «مطالعهPOInT حاصل دهه ها تلاش پیشگامانه در درک و پیشگیری از دیابت نوع ۱ است و نه تنها یک نقطه عطف علمی مهم به شمار می رود، بلکه ارتباط نزدیکی با مأموریت شخصی من دارد: جهانی بدون دیابت نوع ۱».
پیامد وابسته به نوع ژن انسولین فردی
ژن کد کننده ی پروتئین انسولین به طور طبیعی در انواع مختلفی وجود دارد.دکتر اِزیو بونیفاسیو، عضو گروه مطالعاتی GPPAD و استاد مرکز درمانهای بازساختی در دانشگاه فنی درسدن (TU Dresden) توضیح داد: «بیش از نیمی از شرکت کنندگان دارای واریانت هایی بودند که خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ را افزایش می دهند. در این کودکان، درمان با انسولین خوراکی از بروز دیابت محافظت کرد. در مقابل، در کودکانی با واریانت های غیرخطر، افزایش بروز آنتی بادی های جزایر پانکراس در گروه دریافت کنندهی انسولین خوراکی مشاهده شد. این یافته ها نشان می دهند که درمان با انسولین خوراکی ممکن است برای زیرگروه های ژنتیکی خاصی از کودکان سودمند باشد».
دکتر بونیفاسیو افزود: «اگرچه مکانیسم زیربنایی آن هنوز روشن نیست، اما نتایج زمینه ای برای خوش بینی محتاطانه فراهم می کنند: با انتخاب درست افراد برای درمان، شاید در آینده بتوان مسیر بیماری را به طور قطعی تغییر داد».
پیشبرد راهبردهای پیشگیری شخصی سازی شده
بر اساس یافته های اولیه، مطالعه POInT با پیگیری طولانی مدت تا سن ۱۲ سالگی شرکت کنندگان ادامه خواهد یافت. حدود ۱۰ درصد از کودکان شرکت کننده تا سن ۶سالگی دچار آنتی بادی های جزایر پانکراس شدند، و بیشتر آن ها در نهایت به دیابت نوع ۱ بالینی مبتلا خواهند شد. این پایش گسترده به پژوهشگران امکان می دهد تا اثرات بلندمدت درمان زودهنگام با انسولین خوراکی را ارزیابی کنند و مراقبت مستمر برای کودکان شرکت کننده فراهم آورند.
علاوه بر این، نمونه های زیستی و داده های جمع آوری شده در طول مطالعه در پروژه های تحقیقاتی جانبی مورد استفاده قرار خواهند گرفت. هدف این مطالعات، کشف چگونگی تأثیر انسولین خوراکی بر واکنش خودایمنی و مسیر بیماری است. در نهایت، این پژوهش ها به درک مکانیسم های زیستی اولیه منجر به دیابت نوع ۱ کمک خواهند کرد.
پژوهشگران امیدوارند که از این طریق بتوانند مکانیسم های فارماکوژنتیکی دخیل را شناسایی کنند تا امکان ابداع روش های پیشگیرانه ی شخصی سازی شده برای دیابت نوع ۱فراهم گردد. در این راستا، گروه شرکت کنندگان در مطالعه POInT اهمیت ویژه ای دارد، چرا که نخستین کارآزمایی پیشگیری اولیه است که کودکان در معرض خطر را از جمعیت عمومی مورد بررسی قرار داده است.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-11-oral-insulin-trial-milestone-personalized.html