عمل جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی- لوزالمعده‌ای باعث افزایش حساسیت به انسولین می شود، اما برخی نگرانی ها هنوز در مورد این جراحی باقی است

7اکتبر 2019 - با بالا رفتن نرخ چاقی، تعداد افرادی که تحت عمل جراحی کاهش وزن قرار می گیرند نیز افزایش یافته است. یکی از رایج ترین روشهای کاهش وزن در جهان بای پس معده به روش Roux-en-Y  است، اما روش دیگری که به ندرت در ایالات متحده انجام می شود، در از بین بردن علایم دیابت نوع 2 در بیماران چاق موثرتر است. یک مطالعه ی جدید توسط محققان دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس علت این اثربخشی بیشتر را توضیح می دهد.

تفکر معمول در مورد اثربخشی بیشتر روش جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی- لوزالمعده‌ای یا biliopancreatic diversion، در کاهش دیابت، کاهش وزن بیشتر نسبت به جراحی های رایج دیگر است. اما در یک مطالعه ی کوچک، محققان دریافتند که کاهش علایم دیابت پس از جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی- لوزالمعده‌ای نه تنها به دلیل کاهش وزن بیشتر بلکه به نظر می رسد که به دلیل افزایش حساسیت به انسولین است که خود این نوع جراحی سبب می شود. یافته های آنها در سوم اکتبر به صورت آنلاین در مجلهCell Metabolism منتشر شد.

دکتر Samuel Klein، نویسنده ارشد این مقاله و مدیر مرکز تغذیه ی انسانی در دانشگاه واشنگتن گفت: این نتایج نشان دهنده ی نرخ بالای رمیژن دیابت در بیمارانی بود که تحت عمل جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی- لوزالمعده‌ای قرار گرفته اند، این داده ها نشان می دهد که ما باید نگاه دقیق تری به این گزینه ی جراحی بعنوان گزینه ی برتر برای برخی از بیماران داشته باشیم.

محققان تأثیر این دو عمل جراحی را بر حساسیت به انسولین و مقدار قند خون بیمارانی که بعد از عمل 20٪ از وزن بدن خود را از دست داده بودند، مقایسه کردند.

انسولین هورمونی است که به بدن کمک می کند تا قند خون را کنترل کند. حساس تر بودن سلولهای بدن به انسولین به آنها اجازه می دهد تا از گلوکز را بطور موثرتری از خون دریافت و به کاهش بیشتر قند خون کمک کنند.

جراحی بای پس معدهRoux-en-Y باعث می شود معده ی بیمار با دوخت قسمت هایی از معده به کیسه ای به اندازه ی یک تخم مرغ تبدیل شود. سپس این کیسه به قسمت بالایی روده ی کوچک وصل شده و بخش کوچکی از روده ی فوقانی را دور می زند.

عمل جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی- لوزالمعده‌ای یک عمل جراحی پیچیده تر است و مطالعات گذشته نشان داده اند بیمارانی که تحت این عمل جراحی قرار می گیرند، عوارض بعد از عمل بیشتری دارند. در این روش، جراح قسمت زیرین معده را برداشته و قسمت فوقانی معده را به انتهای روده کوچک ، نزدیک به جایی که به روده بزرگ تخلیه می شود، متصل می کند. از آنجایی که بخش بزرگی از روده دور زده می شود(bypassed)، مواد مغذی کمتری در روده جذب می شود و بهمین دلیل بیماران در معرض خطر کمبودهای طولانی مدت تغذیه ای قرار می گیرند. بنابراین بیماران باید از نزدیک تحت نظر باشند تا از دریافت مقدار کافی ویتامین و مواد معدنی اطمینان حاصل شود.

با این وجود، این روش کمتر متداول منجر به کنترل بهتر قند خون و نرخ بالاتری از رمیژن دیابت(ناپدید شدن علایم دیابت) نسبت به جراحی بای پس معده به روش Roux-en-Y می شود. تاکنون محققان علت این موضوع را کشف نکرده بودند، در این مطالعه ، تیم دکتر کلین 24 بیمار را که نیمی از آنها تحت عمل جراحی بای پس معده  Roux-en-Y و نیمی دیگر تحت عمل جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی لوزالمعده ای قرار گرفتند، مورد بررسی قرار دادند.

متوسط شاخص های ​​توده بدنیگروه بای پس معده و گروه جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی لوزالمعده ای در این مطالعه به ترتیب 48 و 56 کیلوگرم بر متر مربع بود.

این جراحی ها در دانشگاه کاتولیک رم انجام شد، زیرا روش جراحی تغییر مسیر مجرای صفراوی لوزالمعده ای، معمولاً در ایتالیا بیشتر رایج است. در ایالات متحده آمریکا ، در سال 2017 حدود 228000 عمل جراحی بریاتریک انجام شد که تنها کمتر از 3 درصد آن به روش biliopancreatic diversion انجام شده بود.

پس از عمل جراحی و از بین رفتن 20 درصد وزن اولیه ی شرکت کنندگان، میزان واکنش متابولیکی بیماران به وعده های غذایی با دقت بیشتر به سطح گلوکز، حساسیت به انسولین و میزان انسولین ترشح شده بعد از خوردن غذا اندازه گیری شد. محققان دریافتند که هیچ تفاوتی در فواید ناشی از کاهش وزن بعد از این دو نوع جراحی از نظر عملکرد پانکراس در ترشح انسولین وجود ندارد، اما بیمارانی که تحت عمل جراحی biliopancreatic diversion قرار گرفته بودند، نسبت به انسولین حساس تر بودند.

دکتر کلین خاطرنشان کرد: در حالی که بیماران چاق بودند، دیابت نوع 2 در هیچ یک از افراد شرکت کننده تشخیص داده نشده بود. این مطالعه به این ترتیب طراحی شد زیرا محققان می خواستند حساسیت به انسولین را بعد از غذا، به طور مستقل از تاثیرات داروهای دیابت، اندازه گیری کنند.

وی گفت: این مطالعه نشان می دهد كه جراحی biliopancreatic diversion، مستقل از هر میزان کاهش وزن، اثرات منحصر به فرد و مفیدی بر عملکرد انسولین دارد.

در پاسخ به اینکه آیا به دلیل این یافته ها باید جراحی به روش biliopancreatic diversion ترجیح داده شود؟ دکتر کلاین اظهار داشت که کمتر می توان بطور قطعی در این مورد نظر داد، اما توجه اصلی ما باید بر ایمنی بیمار باشد.

وی گفت: این مطالعه مزایای متابولیکی بیشتری را از جراحی biliopancreatic diversion در مقایسه با بای پس معده Roux-en-Y نشان داد، اما تصمیم گیری برای انتخاب نوع عمل جراحی چاقی برای هر بیمار بستگی به ملاحظات بسیاری از جمله: ارزیابی اثربخشی و ایمنی جراحی، ترجیح بیمار و تجربه ی جراح، دارد.

دکتر کلین، افزود: بای پس معده به روش Roux-en-Y، مزایای قابل توجهی در کمک به افراد برای کاهش وزن و درمان دیابت نوع 2 دارد اما مزایای مستقل از کاهش وزن بر حساسیت به انسولین را که در جراحی biliopancreatic diversion مشاهده نمودیم، ندارد.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2019-10-biliopancreatic-diversion-insulin-sensitivity.html