تأثیر رژیم غذایی مادر بر خطر ابتلا کودک به بیماریها در آینده

19 اکتبر 2017- رژیم غذایی مادر در طول دوره‌ی بارداری بویژه رژیم‌های غذایی پرچرب می‌تواند کودک او را در آینده در معرض خطر بیماریهای خاصی مانند دیابت قرار دهد. این تحقیق جدید نشان داد که تغییر رژیم غذایی فرزندان به یک رژیم جدید سالم- رژیم غذایی کم چرب در این مورد- می‌تواند این روند را تغییر دهد و مانع از ابتلا فرزندان به این بیماریها شود. این تحقیقات توسط محققان تغذیه ی دانشگاه Illinois انجام و در مجله‌ی Epigenomics منتشر گردید.

پرفسور Yuan-Xiang Pan استاد دپارتمان علوم غذایی و تغذیه‌ی انسانی در این دانشگاه همراه با Laura Moody دانشجوی دکتری این بخش به بررسی تأثیر تغذیه در مراحل ابتدایی زندگی بر سلامت نسل‌های بعد و فرزندان پرداختند. در این مطالعه محققان بر این مساله تمرکز کردند که آیا رژیم غذایی پس از شیردهی یا رژیم غذایی در مراحل بعدی زندگی می‌تواند اپی ژنوم را کنترل کرده و بر متابولیسم بدن تأثیر گذارد؟

 اپی ژنتیک شامل تغییرات در توالی DNA نمی‌شود، اما به تغییراتی اطلاق می‌شود که بیان ژن را تغییر می‌دهد اپی ژنوم یک فرد به او به ارث می‌رسد اما همچنین می‌تواند بر پایه‌ی آنچه می‌خورد ورزش و حتی محل زندگی فرد تغییر کند.

Moody توضیح داد: ژنتیک سنتی می‌گوید که شما یک توالی DNA را از والدین خود به ارث می‌برید، اپی ژنتیک می‌گوید شما می‌توانید تغییرات دیگری را در DNA به ارث ببرید و این جا همان جایی است که کل برنامه‌ریزی متابولیسمی ما در اپی‌ژنوم، نقش خود را ایفا می‌کند. ما می‌خواستیم نشان دهیم که این تغییرات به راحتی دگرگون می‌شوند، حتی پس از دوره‌ی بسیار مهم زندگی که در رحم‌ مادر سپری می‌شود، شما هنوز هم می‌توانید اپی ژنوم را در مراحل بعدی زندگی خود تغییر دهید.

او افزود: این بدان معنی است که شما همیشه‌ی فرصت تغییر آنرا دارید و محتوم به کاری که مادر یا پدر شما در ابتدای زندگی شما انجام داده‌اند، نیستید.

 در این مطالعه محققان موشهای صحرای را که با رژیم غذایی پرچرب (45 درصد چربی) در طی بارداری و شیردهی تغدیه می‌شدند، بررسی نمودند. در طول دوره‌ی گرفتن از شیر، تغذیه‌ی برخی از موشهای صحرایی با رژیم غذایی پرچرب ادامه یافت و برخی دیگر با رژیم کم چرب(16 درصد چربی) تغذیه شدند. محققان سپس توالی کامل ژنوم موشهای صحرایی را بررسی کردند و تمرکز خود را بر تفاوتهای موجود در میان ژنهای این دو گروه موش درکبد معطوف کردند. بویژه آنها می‌خواستند بدانند آیا متیلاسیون DNA در کبد با این رژیم کم چرب تغییرکرده است؟

 متیلاسیون DNA مکانیسمی است که سلولها از آن برای کنترل بیان ژن در سطح اپی ژنتیک استفاده می‌کنند، در این مکانیسم یک گروه متیل به DNA افزوده می‌شود که نحوه‌ی رونویسی و بیان ژنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اسکن‌ها نشان داد که الگوهای متیلاسیون DNA در موشهای گروه رژیم غذایی کم چرب، تغییر مدل داده استو بیان ژنهای مرتبط با متابولیسم چربی و التهاب را درکبد عوض کرده است، در این حیوانات چربی کمتری در کبد ذخیره شده و التهاب کبد کاهش یافته بود. این نتایج نشان داد که متیلاسیون  DNA به تغییرات تغذیه‌ای در مراحل بعدی زندگی پاسخ  می دهد.

درحالیکه تغییرات فیزیولوژیکی در موشهای صحرایی با رژیم‌های کم چرب از جمله کاهش وزن بدن مشاهده گردید، Moody می‌گوید: ما بیشتر تشویق شدیم تا تغییراتی که در مسیرهای خاص متابولیکی مرتبط با دیابت نوع 2 اتفاق می افتد که نشان دهنده‌ی تغییرات در میزان خطر ابتلا به این بیماری است را بررسی کنیم.

 Moody افزود: نتایج فیزیولوژیکی قطعاً وجود داشت اما ما بر نتایج اپی ژنتیک تمرکز کردیم ما یک اسکن کامل ژنومی انجام دادیم بنابراین تنها به یک ناحیه‌ی خاص توجه نکردیم، من فکر می‌کنم آنچه بیشتر قابل توجه است مسیرهای خاص دیابت نوع 2 بود که به متابولیک مربوط هستند و بیشترین تغییرات را کرده بودند.

از آنجائیکه تحقیقات قبلی(برخی از این تحقیقات در آزمایشگاه پرفسور pan انجام شده است) نشان داده‌اند که محیط زیست ابتدای زندگی شامل تغذیه‌ می‌تواند ابتلا به برخی بیماریهای خاص نظیر چاقی، دیابت و حتی برخی از انواع سرطان را برنامه‌ریزی کند، این تحقیق جدید ممکن است خبرهای خوبی برای سلامت افراد در طول زندگی ارائه دهد.

محیط زیست ابتدای زندگی اپی‌ژنوم شما را به روشی خاص شکل می‌دهد که فنوتیپ‌های خاص یا بیماریهای خاصی را در شما ایجاد می‌کند، دکتر pan می‌گوید: مطالعه‌ی ما نشان می‌دهد که پس از مرحله‌ی برنامه‌ریزی اولیه پس از دوره‌ی شیردهی و آغاز تغذیه‌ی کودک با سایر انواع غذاها، یک رژیم غذایی جدید می‌تواند اپی ژنوم فرد را به گونه‌ای تغییر دهد که بر متابولیسم او تأثیر گذارد، این تغذیه سالم و جدید پتانسیل کاهش برخی آسیبهای ناشی از قرار گرفتن نوازد در معرض رژیم پرچرب در اوایل زندگی را دارد.

 Pan افزود: مطالعه‌ی ما نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی مجدد حداقل در نقطه‌ای پس از پایان دوره‌ی شیردهی امکان پذیر است، ما هنوز نمی دانیم آیا تغییر روند تغذیه‌ای از دوره‌ی نوجوانی یا حتی از مراحل بعدی زندگی نیز این پتانسیل را دارد یا خیر، اما خوشبختانه مطالعه ما نشان داد که با تغییرات ساده‌ی تغذیه‌ای شما می‌توانید برخی از عواقب بالقوه‌ی رژیم غذایی بد را در اوایل دوره‌ی جنینی و دوره‌ی نوزادی معکوس نمایید.

هدف پرفسور pan در تحقیقات بعدی، شناسایی مکانیسم‌های مولکولی بالقوه‌ای است که در برنامه‌ریزی اولیه دخیل هستند. او می‌گوید: اگر ما بتوانیم مکانیسم‌های مربوطه را شناسایی کنیم می‌توانیم خطر ابتلا به بیماریها را در افراد  بهتر تشخیص دهیم حتی اگر ما ندانیم که در محیط زیست اولیه‌ی زندگی یک فرد چه اتفاقاتی افتاده است اما ما می‌دانیم که آنها پتانسیل ایجاد چنین بیماریهای  را دارند، بنابراین می‌توانیم به آنها بگوییم که توجه بیشتری به تغذیه، محیط زیست، استرس و سایر عوامل داشته باشند، تا خطر ابتلا به این بیماریها را در خود به حداقل برسانند. هدف دوم دکتر pan یافتن راهکارهایی برای مداخله‌ با این شرایط است از جمله در این مورد شما می‌توانید با تغییر رژیم غذایی خود به یک رژیم سالم، اپی‌ژنوم مرتبط با مسیرهای متابولیکی خاص را در کبد تغییر دهید.

Moody گفت: ما به تحقیق با یک روش سیستماتیک بر روی کل بدن برای درک تأثیر الگوهای تغذیه‌ای بر اپی‌ژنوم در بافتهای مختلف بدن ادامه می‌دهیم تا بتوانیم خطر ابتلا به بیماریها را بر این اساس کاهش دهیم.

 منبع و سایت خبر:

Epigenomics, 2017; DOI: 10.2217/epi-2017-0066

www.sciencedaily.com/releases/2017/10/171019181846.htm