بینش جدیدی در مورد نقش محافظتی استروژن ها در برابر ابتلا به دیابت

5 آوریل 2018-اطلاعات اپیدمیولوژیک نشان دهنده افزایش انفجاری موارد ابتلا به دیابت نوع 2 در میان زنان بعد از یائسگی است.محققان دانشگاه ژنو(UNIGE)و بیمارستان دانشگاه ژنو(HUG)، با توضیح اینکه چگونه استروژن بر دو نوع هورمون مربوط به هوموستازی گلوکز( گلوکاگون وGLP1)تاثیر می گذارد، ارزش استفاده از مکملهای استروژن را از زمان شروع یائسگی نشان دادند.بطوریکه خطر ابتلا به دیابت نوع 2 برای زنانی که تحت درمان جایگزینی هورمون قرار داشتند، تا 35 درصد کمتر از زنانی بود که تحت این نوع درمان نبودند. آنها همچنین نشان دادند که تنها یکی از سه گیرنده ی استروژنی در این مکانیزم دخیل است.این نتایج در نهایت می تواند به درمان های بسیار هدفمندتری با یک مولکول خاص منجر شود که عوارض ناشی از درمان با هورمون بسیار قوی، را ندارد.
نتایج این تحقیق در JCI Insight منتشر شده است.

 کارشناسان دیابت می دانند که احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 برای زنان پیش از یائسگی کمتر از مردان است.با این حال، پس از یائسگی، روند به طور بسیار واضحی برعکس می شود، این موضوع نقش محافظتی هورمون های جنسی زنان و به خصوص استروژن را برجسته می کند.اما تاثیر ویژه ی این هورمونها بر متابولیسم چیست؟ این سوال توسط تیم دکتر Jacques Philippe، متخصص دیابت در دانشکده ی پزشکی UNIGE و رئیس بخش غدد درون ریز، دیابت، هایپرتنشن و تغذیه، پاسخ داده شد.
دکتر Sandra Handgraaf، محقق دانشکده ی پزشکی و نویسنده اول این مقاله، می گوید: تعدادی از دانشمندان در مورد اثر استروژن بر سلول های تولید کننده انسولین کار کرده اند، اما اثر آن بر سلولهای تولید کننده گلوکاگون، هورمون دیگری که قند خون را تنظیم می کند، قبلا مورد بررسی قرار نگرفته است. در حقیقت، اگر پانکراس انسولین را ترشح می کند، گلوکاگون که یک هورمون با اثر متفاوت نسبت به انسولین است را نیز ترشح می کند: انسولین موجب جذب قند می شود، در حالی که گلوکاگون قند را آزاد می کند، بنابراین دیابت به دلیل عدم تعادل بین این دو هورمون کنترل کننده ی قند خون ایجاد می شود.

سلول های پانکراس و همچنین سلولهای روده

تجویز استروژن به موش های ماده پس از یائسگی موجب شد، دانشمندان ژنوی برای اولین بار مشاهده کنند که موشها تحمل بیشتری به گلوکز نشان می دهند، که با خطر پایین تر دیابت ارتباط دارد.با این حال، اگر تاثیر بر روی انسولین مورد انتظار بود، اثر آن بر گلوکاگون- و به ویژهGLP1، هورمون روده و پانکراس که باعث افزایش تولید انسولین می شود- بسیار کمتر بود.این نتایج حساسیت سلول های آلفا پانکراس را به استروژن تایید می کند که پس از آن ترشح گلوکاگون هیپرگلایسمیک را کاهش می دهد، اما GLP1 بیشتری  را ترشح می کند. همچنین در طول جذب غذا، هورمون GLP1توسط روده ترشح می شود، این هورمون ترشح انسولین را تحریک می کند و ترشح گلوکاگون را مهار می کند و سبب ایجاد احساس سیری می گردد. فقدان GLP1 بنابراین یک قطعه ضروری - و تاکنون اندک شناخته شده - از ابتلا به دیابت است. نقشGLP1 توضیح اصلی حمایت از زنان در مورد شروع دیابت قبل از یائسگی است.
دکتر Handgraafتوضیح می دهد: این مشاهدات ابتدایی جالب بود اما ما یک قدم به جلو رفتیم، در واقع، روده ها دارای سلول هایی به نام سلول هایL هستند که بسیار شبیه به سلول های آلفا در پانکراس می باشند و نقش اصلی آنها دقیقا تولیدGLP1 است. همچنین ما افزایش شدید تولیدGLP1 در سلول های روده را مشاهده کردیم، که نشان دهنده ی نقش حیاتی روده در کنترل توازن کربوهیدرات و تاثیر استروژنها بر کل متابولیسم در معرض خطر است.این نتایج همچنین بر روی نمونه های سلولی و نمونه هایی از بافت انسان تایید شده است.
درمانهای جالب جایگزین
دکتر Jacques Philippe می گوید: درمان جایگزینی هورمونی اغلب به علت خطرات قلبی عروقی مرتبط با آنها شهرت خوبی ندارند، اما مهم است که به خاطر داشته باشیم که جایگزینی هورمونی، زمانی که در ابتدای یائسگی انجام شود و تنها به مدت چند سال طول بکشد، هیچ خطر ویژه ای از نظر وقایع قلبی عروقی ایجاد نمی کند. با این حال، اگر درمان هورمونی بیش از 10 سال بعد از یائسگی انجام شود، خطر ابتلا به بیماری قلبی عروقی به طور موثری افزایش می یابد. در زمینه دیابت، درمان استروژنی امکان جلوگیری از افزایش شدید و انفجاری موارد دیابت را فراهم می آورد. این نوع از درمانها می توانند واقعا برای سلامت زنان با ارزش باشند.
به سوی درمان های هدفمند تر
محققان ژنوی در مطالعه خود، همچنین توانستند به دقت به تجزیه و تحلیل مکانیسم های سلولی دخیل در این امر بپردازند: از سه گیرنده ی استروژنی، تنها یکی از آنها عمدتا در این اثر محافظتی دخیل است. دکتر Handgraaf گفت: بنابراين ممکن است بتوانیم مولكولی را تولید نماییم كه تنها این گيرنده را فعال  كند و اثر بسيار هدفمندتری بدون اثرات جانبی یک درمان هورمونی با قدرت بیش از حد قوی، بر جا گذارد که همچنین بتوان از آن برای محافظت از مردان در برابر دیابت استفاده نمود.

منبع و سایت خبر:

JCI Insight, 2018; 3 (7) DOI: 10.1172/jci.insight.98569

https://www.sciencedaily.com/releases/2018/04/180405093249.htm